Καθημερινά, για πάρα πολλά θέματα, γίνεται μια τρόπον τινά επίθεση προς την προσωπική ευθύνη των ατόμων, σε μια προσπάθεια να κολλεκτιβοποιήσουμε την κοινωνία μας. Για όλα φαίνεται πως φταίει πάντα κάποιος άλλος, από επαγγελματικά θέματα, θέματα οικονομία, παιδεία, υγείας και εγκληματικότητας.

Πλέον ο ληστής, σε μια στρέβλωση της αλήθειας, δεν είναι εγκληματίας, αλλά ένα θύμα, είναι εξ ίσου θύμα με το άτομο που λήστεψε, με την κοινωνία να είναι ο πραγματικός εγκληματίας, το σύστημα, η καθεστηκυία τάξη. Βλέπετε, δεν ευθύνεται, λένε οι προοδευτικοί, για τις εγκληματικές του πράξεις, καθώς η κοινωνία τον οδήγησε εκεί, μέσα από την φτώχεια, μέσα από την περιθωριοποίηση, ergo δεν πρέπει να τον τιμωρήσουμε αλλά να νιώσουμε οίκτο και συμπόνια, ενώ το θύμα της ληστείας, της κλοπής, είναι απλά ένα ακόμη θύμα της αδιάφορης, της άδικης, της καπιταλιστικής κοινωνίας, και όχι του δράστη. Και εφόσον ο εγκληματίας, ο δράστης, ο κλεφτής, ο ληστής, δεν φέρει ευθύνη για τις πράξεις του, δεν τιμωρείται, συνήθως τον κατσαδιάζουν οι αρχές, όπως κατσαδιάζει ένας γονέας το παιδί του, - καθώς σε ένα πατερναλιστικό κράτος οι αρχές βλέπουν τους πολίτες ως παιδιά -, και στη συνέχεια αφήνετε ελεύθερος, να τρομοκρατήσει την κοινωνία, η οποία ευθύνεται για όλα.

Στην παιδεία, την εκπαίδευση, οι μαθητές είναι παθητικοί δράστες της όλης διαδικασίας, με τους καθηγητές και τους πολιτικούς να φέρνουν όλη την ευθύνη για την επιτυχία ή την αποτυχία τους. Προφανώς, αν κάποιο παιδί αποτύχει, δεν φταίει το ίδιο, φταίει το σύστημα, φταίνε οι καθηγητές, οι πολιτικοί, ο άσπλαχνος καπιταλισμός που επιζητά μόνο το κέρδος. Βλέπετε, οι μαθητές δεν έχουν, σύμφωνα με όσους απεχθάνονται την προσωπική ευθύνη, καμία δύναμη σε όλη αυτή τη διαδικασία. Αν κάποιος μαθητής δεν διαβάζει, δεν προσέχει στο μάθημα, μπλέκει σε καυγάδες και αντιμετωπίζει το σχολείο ως χάσιμο χρόνου, δεν ευθύνεται για το απότοκο της συμπεριφοράς του, δηλαδή την αποτυχία να μορφωθεί και να αποκτήσει τις γνώσεις που προσφέρει το σχολείο. Αντιθέτως, φταίνε όλοι οι άλλοι. Και όταν το παιδί αυτό γίνει ενήλικας, έχοντας βιώσει σε όλη του τη ζωή την σύγχρονη απέχθεια προς την προσωπική ευθύνη, την υιοθετεί, υποστηρίζοντας πως δεν φέρει καμία ευθύνη για τα λάθη του, για τις προσωπικές του επιλογές. Αντιθέτως, για όλα φταίει η κοινωνία.

Προφανώς, κανένας δεν μπορεί να αποφύγει τους εξωγενείς παράγοντες στη ζωή του. Ένας τίμιος εργαζόμενος, δεν μπορεί να αποτρέψει μια οικονομική κρίση που ενδέχεται να τον οδηγήσει στην ανεργία, την φτώχεια, την απελπισία, όπως ένας μαθητής δεν μπορεί να επιλέξει τους καθηγητές του και το σχολείο του, κανένας δεν μπορεί να επιλέξει το αν θα γεννηθεί υγιής ή όχι, και το ίδιο μπορεί να ισχύει για χιλιάδες άλλες καταστάσεις. Όμως, εδώ έρχεται η βαρύνουσα σημασία της προσωπικής ευθύνης. Δεν μπορούμε να ελέγχουμε τους εξωγενείς παράγοντες της ζωής μας, όμως μπορούμε να ελέγχουμε το πως θα αντιδράσουμε σε αυτούς. Η κατάσταση σε ένα σχολείο, το αν υπάρχουν αδιάφοροι καθηγητές, ελλείψεις κ.ο.κ., μπορεί να επηρεάσει αρνητικά έναν μαθητή, αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν μπορεί ο ίδιος μέσα από προσωπική προσπάθεια, μέσα από την προσωπική του ευθύνη, να μορφωθεί και να τα καταφέρει, παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει. Υπάρχουν χιλιάδες παρόμοια παραδείγματα, στον επαγγελματικό τομέα, στην υγεία, στις προσωπικές μας σχέσεις, όπου μπορούμε είτε να αφήσουμε τους εξωγενείς παράγοντες, παράγοντες τους οποίους δεν μπορούμε να ελέγχουμε, να μας κυριεύσουν την ζωή και να πάρουν τις επιλογές από τα χέρια μας, είτε μπορούμε να υιοθετήσουμε την προσωπική ευθύνη, και μέσα στις καταστάσεις αυτές, να προσπαθήσουμε να κάνουμε το καλύτερο δυνατό.

Όμως, δεν κερδίζει κανείς ψήφους ή πολιτικό κεφάλαιο μέσα προασπίζοντας την προσωπική ευθύνη. Αντιθέτως, η απέχθεια αυτής, η συνήθεια να κατηγορούμε όλους τους άλλους, κερδίζει ψήφους, κερδίζει πολιτικό κεφάλαιο, καθώς όταν για τα προβλήματά μας δεν φταίμε εμείς, αλλά η κοινωνία, το κράτος, το σύστημα, μονάχα οι πολιτικοί μπορούν να διορθώσουν και να λύσουν τα προβλήματα αυτά, αρκεί να τους παραχωρήσουμε περισσότερη δύναμη και χρήματα.

«Αν υιοθετήσεις μια οπτική πως όλα ανήκουν στην κοινωνία, τότε ανήκουν σε κανέναν. Γιατί να σεβαστώ την δημόσια περιουσία αν ανήκει σε όλους; Αν υιοθετήσεις μια οπτική πως κανένας άνθρωπος δεν είναι υπεύθυνος για την συμπεριφορά του, επειδή για τον έναν ή τον άλλον λόγο η κοινωνία ευθύνεται, τότε γιατί να προσπαθήσει να κάνει καλή τη συμπεριφορά του;» - Milton Friedman