Πάει μια εβδομάδα από τότε που γιορτάσαμε τα Χριστούγεννα. Τότε που δοκιμάσαμε τη συνείδησή μας, την ανθρωπιά μας, το ξαναγέννημά μας. Κι ήρθε η Πρωτοχρονιά, όπου ο καθένας μας συντάσσει τον απολογισμό των πεπραγμένων ή και των παραλείψεών του. Καινούργια αφετηρία, επαναπροσδιορισμός στόχων, επιλογών και δράσεων.

Πρωτοχρονιά. Αδάμαστος ο χρόνος. Εμείς τον τεμαχίσαμε παρεμβάλλοντας γιορτές και πανηγύρια. Διαλλείματα χαράς και ξεκούρασης. Παρηγορητικά στη γιορτή τούτη αρμόζει τ’ όνειρο, η φαντασία, η απόδραση, ο μύθος. Ας αναζητήσουμε τις γιαγιάδες να ξετυλίξουν το παραμύθι των ξωτικών και των καλικαντζάρων. Αντίδοτο κι αντίβαρο στον ισοπεδωτισμό του ορθολογισμού και της διαχείρισης της μίζερης καθημερινότητας.

Ας ξεφύγουμε, όμως, από τη δική μου πεζότητα για να δούμε με τη ματιά των ποιητών την Πρωτοχρονιά. Ρήγισσα την προσφωνεί ο Παλαμάς. «Της ρήγισσας Πρωτοχρονιάς μεστό είναι το παλάτι, διάπλατα σας ανοίγεται, και πλούσιοι και φτωχοί». Ρηγάδες κι εμείς: «Ρήγας κ’ εγώ, στο ερημικό νησί μου πάντα, ορίζω το θησαυρό που δίνεται, και δε θε να στερέψει». Ο Βαρβέρης παρομοιάζει το νέο έτος με πουλαράκι. «Στις δώδεκα στο φώτο φίνις πουλαράκι μονοετές απ’ την οθόνη ξεμπουκάρει συντρίμμι στο χαλί το νέον έτος».

Ο ποιητής Παστάκας αναζητά τη μέρα αυτή την παιδικότητά του στο παραμύθι. «Τη φετινή Πρωτοχρονιά, για δώρο θέλω να μου πεις ένα ωραίο παραμύθι, από τα παιδικά σου χρόνια, σε κάποιο χωριό της νότιας Ιταλίας.»

Η Δημουλά έτσι αποτυπώνει τη μοναξιά των απόκληρων της γιορτής: «Απόγευμα πρωτοχρονιάς /Ψυχή στους δρόμους/μόνο κλειστά μεγάλα γκρίζα παράθυρα/κι ένα φτωχό χιονόνερο που ζητιανεύει χιόνι.»

Πρωτοχρονιά, Αη Βασίλης και δώρα πάνε μαζί. Ο Αη Βασίλης: «Γέρος, με κάτασπρα μαλλιά,/με γένια χιονισμένα/ και φορτωμένος άπειρα,/ μ’ ένα σωρό από δώρα». Κι ο Κόκκινος τραγουδάει: «Αη Βασίλης έρχεται/με γέλια και με δώρα./Καινούργιος χρόνος έφτασε/μ’ ελπίδες και χαρά» Με υποψία αμφισβήτησης μας λέει η Κική Ματέρη: «Να ναι ο ?γιος Βασίλης παραμύθι άραγε / Ή κάποιος πλούσιος που ήξερε και χάριζε…» 

Τι μπορεί να ζητήσει κάποιος να του δοθεί την Πρωτοχρονιά; Ο Βερίτης παρακαλεί: «Χριστέ, μεγαλοδύναμε Θεέ μας,/Χριστέ γεματ’ αγάπη και στοργή,/Χαρούμενο το χρόνο χάρισέ μας/και δώσε την ειρήνη Σου στη γη!» Σκεφτικός και συνάμα προβληματισμένος ο Τάσος Λειβαδίτης: «Ένας καινούργιος χρόνος. Τι μας περιμένει; Τι θα μας φέρει; Όνειρα, φιλοδοξίες, έρωτες, αινίγματα. Κι ω φτωχά ημερολόγια που ύστερα από τόσες γιορτές τελειώνετε τις μέρες σας μέσα σ’ ένα ρείθρο.» Ο ποιητής δε λησμονεί και τα φτωχά παιδάκια: «Καλέ, ?γιε Βασίλη, φέρε σύ παιχνίδια/στα παιδιά, που οι άλλοι τάχουν λησμονήσει./Και στις πικραμένες τις καρδούλες κάνε/το λευκό λουλούδι της χαράς ν’ ανθίσει!»

Ο Γκέζος μας αποκαλύπτει ανατρεπτικά κι ασύμβατα τις αποφάσεις που θα πάρει το νέο έτος: «Τώρα που ακούω τον Χρόνο να ‘ρχεται γερός πατώντας πάνω στα κόκκαλα του περασμένου, σημειώνω: Ένα, να μάθω να λέω ψέματα, προπάντων στον εαυτό μου. Δύο, να κοιτάξω επιτέλους κατάματα τον ήλιο, ακόμη κι αν είναι το τελευταίο που θα δω. Τρία, να σιχαθώ τους ανθρώπους ακόμα περισσότερο. Τέσσερα, να χαμογελάσω, έστω μια φορά. Πέντε, να συνηθίσω ν’ αγκαλιάζω το πτώμα.»

Ας αναζητήσουμε, λοιπόν, την Πρωτοχρονιά στη φαντασία των ποιητών, μιας κι οι γιαγιάδες στις μέρες μας έχουν πεθάνει κι οι εγγονές ανίκανες να τις διαδεχθούν. Ας αναζητήσουμε τον τρόπο να ξαναγεννηθούν οι μύθοι κι οι παραδόσεις. Ας νοηματοδοτήσουμε τις γιορτές στα νάματα του πολιτισμού μας, που απαλύνουν την ψυχή μας και διαφυλάσσουν την ιδιαιτερότητά μας. Πρωτοχρονιά μ’ αρώματα και χρώματα απ’ τη διαχρονικότητα της ύπαρξής μας. Ας τη δούμε σα μια ευκαιρία να σκεφτούμε και ίσως αλλάξουμε τον τρόπο ζωής μας.

Καλή χρονιά, Χρόνια πολλά.

Ακολουθήστε το radiothiva.gr στο facebook για να είστε πάντα ενημερωμένοι