Η δεύτερη Κυριακή των Νηστειών είναι αφιερωμένη στην μεγάλη μορφή του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά ο οποίος υπήρξε στήριγμα και διδάσκαλος των Ορθοδόξων Χριστιανών. Έρχεται να μας υπενθυμίσει αμέσως μετά την Κυριακή της Ορθοδοξίας τη σημασία που είχαν οι παρουσίες ισχυρών προσώπων με πίστη και θεολογική γνώση στην καταπολέμηση των αιρέσεων και του σκότους. Δυστυχώς ο «δυτικά» σύγχρονος σκεπτόμενος άνθρωπος ο οποίος ουσιαστικά εκπροσωπεί τη λογική κατανόηση και τοποθετεί τον εαυτό του φιλοσοφικά στην Αριστοτελική σκέψη δεν μπορεί να κατανοήσει το μυστήριο του ακατάληπτου Θεού, τον θεωρεί ακατανόητο και απρόσωπο. Έρχεται λοιπόν ο Αγιος Γρηγόριος να αντιμετωπίσει αυτόν τον τρόπο σκέψης λέγοντας: «Εάν υπάρξει μία διάκρισις της ουσίας του Θεού και των ενεργειών του Θεού· ο Θεός ως ουσία πράγματι είναι ακατανόητος, απερίγραπτος και απρόσωπος. Ποτέ η ουσία του Θεού δεν έρχεται σε επαφή με τη Δημιουργία. Ο Θεός μόνον τον Υιό γεννά ως ουσία. Τον κόσμο τον δημιουργεί με τις ενέργειές Του». Με σαφήνεια λοιπόν ο Αγιος διαχωρίζει χωρίς μερισμό τις ενέργειες του Θεού από την ουσία του Θεού. Μπορούμε όμως να δούμε τον Θεό; Από τη στιγμή που η Αγία Γραφή λέει: «Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακεν πώποτε». Όταν όμως λέμε ότι μπορούμε να Τον δούμε, γίνεται φανερός στον άνθρωπο όταν ο άνθρωπος καταφέρνει να έχει καθαρή καρδιά. Η μετάνοια και η εξομολόγηση είναι ο βασικός τρόπος καθαρότητας. Δυστυχώς ο άνθρωπος αυτό δεν το κατανοεί. Δεν το κατανοεί γιατί δυτικίζουμε όλοι ακόμα και στον τρόπο σκέψης των θεολογικών μας προσεγγίσεων. Ο Αγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς μιλά για ανανέωση, μιλά για θέωση και καλεί τον άνθρωπο να φτάσει σ’αυτά τα μέτρα. Εμείς σήμερα δυστυχώς όπως λέει και ο Αγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης θεωρούμε ότι κάποιος πρέπει να εξομολογηθεί λίγο πριν πεθάνει. Μέγα λάθος γιατί δεν αναγεννούμε τον εαυτό μας εν Χριστώ, αφήνουμε τη ζωή μας να περνάει έτσι χωρίς να γνωρίζουμε αν προλάβουμε να αναγεννηθούμε πνευματικά ή αιφνιδιαστικά έρθει το τέλος. Γι’αυτό λοιπόν πρέπει όλοι μας να κατανοήσουμε ότι μετάνοια και αναγέννηση της ψυχής πάνε μαζί και ότι ο Χριστιανός δεν έχει ώρα προσευχής αλλά καθημερινά προσπαθεί να αλλάξει και να φωτιστεί. «Ὁ ἐν παντὶ καιρῷ καὶ πάση ὥρα». Αυτό μας προβάλλει ο Αγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς την αναγέννησή μας και την κατά χάρη θέωσή μας. Καλή Ανάσταση!

π. Νικόδημος Κάστιζας