Διαβάζουμε: «Σε ερημοποίηση οδηγούν οι επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές». Είναι το άκρως ανησυχητικό σενάριο, που εντάσσεται και στις αδυναμίες του συστήματος πρόληψης και δασοπυρόσβεσης στη χώρα μας [https://dasarxeio.com/2025/08/20/145921/].

Αντικειμενικά όμως ακούγοντας τη λέξη ερημοποίηση η σκέψη οδηγείται στην πολύκροτη α ε ι φ ο ρ ί α .   Αειφορία στο νερό, που σημαίνει μακροχρόνια ισορροπία μεταξύ της ζήτησης και της προσφοράς των υδατικών πόρων, χωρίς να υπονομεύεται η ικανότητα των φυσικών οικοσυστημάτων. Με απλά λόγια, η χρήση του νερού χωρίς να το εξαντλούμε, διασφαλίζοντας ότι θα υπάρχει επάρκεια και ποιότητα για τις επόμενες γενιές. Και αναρωτιέται κανείς τι θα έπρεπε να κάνουμε ως οργανωμένη κοινωνία, ποια πρέπει να είναι τα μέτρα και ποιες οι υποχρεώσεις που πηγάζουν από την παραπάνω λογική;

Πρώτα πρώτα για την προστασία των υδροφορέων και των επιφανειακών υδάτων, με την αποφυγή της υπεράντλησης από τις γεωτρήσεις και την απαγόρευση της ρύπανσης με φυτοφάρμακα, βιομηχανικά απόβλητα ή λύματα. Για την εξοικονόμηση και την ορθολογική χρήση, με την εγκατάσταση συστημάτων στάγδην άρδευσης και την μείωση σπατάλης σε δίκτυα ύδρευσης. Για την ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση, με τον καθαρισμό και αξιοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων για άρδευση ή βιομηχανική χρήση και την αξιοποίηση βρόχινου νερού με δεξαμενές συλλογής. Για την φυσική αποθήκευση και τον εμπλουτισμό, με την χρήση τεχνικών εμπλουτισμού υπόγειων υδροφορέων, με ελεγχόμενη διήθηση και τη δημιουργία μικρών φραγμάτων και λεκανών συγκράτησης νερού. Γενικά προσαρμοζόμαστε στην κλιματική αλλαγή με τις προβλέψεις για ξηρασίες ή πλημμύρες και με ευέλικτα σχέδια διαχείρισης, προωθώντας καλλιέργειες που απαιτούν λιγότερο νερό.

Τολμώ να ρωτήσω ποια από όλα αυτά έχετε δει να απασχολούν την Περιφέρεια ή τον Δήμο της κάθε περιοχής. Πότε η πολιτεία και η αυτοδιοίκηση ζήτησε τη συμμετοχή των πολιτών, των αγροτών και των τοπικών φορέων στη λήψη αποφάσεων ή προχώρησε στην εκπαίδευση και την ευαισθητοποίηση για την αξία του νερού. Έχουν όμως την απάντηση: για όλα ευθύνεται η κλιματική αλλαγή!

Θα σταθώ μόνο σε ένα από τα παραπάνω μέτρα: Στον εμπλουτισμό των υπόγειων υδροφορέων. Συζητάμε συχνά για μεγάλα φράγματα, τεράστιες δεξαμενές και βαριές υποδομές. Όμως η πραγματικότητα είναι ότι τέτοια έργα συχνά κοστίζουν υπέρογκα ποσά, ανατρέπουν τα οικοσυστήματα, ή μπορούν και να αποτύχουν ή να γίνουν επικίνδυνα, αν δεν μελετηθούν σωστά. Υπάρχει όμως και ο άλλος δρόμος: οι μικρές, ασφαλείς και εφικτές λύσεις για τον εμπλουτισμό των υπόγειων υδροφορέων.

Για παράδειγμα, οι γεωτρήσεις έγχυσης. Τοπικά σημεία όπου καθαρό νερό κατεισδύει στον υπόγειο υδροφορέα. Οι λεκάνες διήθησης, ρηχές εκτάσεις όπου το νερό της βροχής ή ποταμών αποθηκεύεται και κατεισδύει φυσικά. Τα μικροφράγματα – αναβαθμίδες, όχι τεράστια έργα, αλλά μικρές παρεμβάσεις σε ρέματα που συγκρατούν νερό και τροφοδοτούν τον υδροφορέα. Η συλλογή χειμερινών απορροών από στέγες, δρόμους, γεωργικές εκτάσεις -με στοιχειώδη καθαρισμό- για να μην χάνονται άσκοπα στη θάλασσα.

Το μήνυμα είναι σαφές. Το νερό είναι πολύτιμο· και πρέπει να το διαχειριστούμε με σύνεση, απλότητα και με τοπικές παρεμβάσεις. Η λύση δεν βρίσκεται πάντα στα «μεγάλα έργα». Μερικές φορές, ένα μικρό φράγμα χαμηλού κόστους και με σεβασμό στο οικοσύστημα, είναι πιο αποτελεσματικό από ένα φαραωνικό φράγμα.