Τα περισσότερα τροχαία ατυχήματα και μάλιστα, τα δυστυχήματα συμβαίνουν πλέον εντός του αστικού ιστού. Με δεδομένο ότι οι εθνικές και οι επαρχιακές οδοί έχουν σημαντική πλέον βελτίωση από τεχνικής άποψης, εύλογα η προσοχή της Πολιτείας στρέφεται περισσότερο εντός των πόλεων.

Το περασμένο έτος, η Κυβέρνηση προώθησε προς ψήφιση στη Βουλή 2 νομοθετήματα, τον νέο Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ν. 5209) και την Ψηφιακή Ενίσχυση της Οδικής Ασφάλειας (ν. 5256). Με το πρώτο, ανάμεσα σε άλλα τιμωρείται πολύ πιο αυστηρά η υποτροπή και καθορίζεται γενικό ανώτατο όριο ταχύτητας εντός των πόλεων τα 30 χλμ./ώρα, με εξαίρεση για τις οδούς με διαχωριστική νησίδα, με 2 λωρίδες κυκλοφορίας κ.α. Με το δεύτερο, θεσπίστηκε η δυνατότητα διαπίστωσης συγκεκριμένων παραβάσεων (π.χ. παραβίαση ‘stop’, ερυθρού σηματοδότη, μη χρήση ζώνης και κράνους, χρήση κινητού) με κάμερες τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και η ψηφιακή διαδικασία στη βεβαίωση της παράβασης και του επακόλουθου προστίμου. Ανθρώπινος παράγοντας στην όλη διαδικασία είναι μόνο ο Αστυνομικός που βεβαιώνει την παράβαση, είτε επιβεβαιώνοντας την εικόνα από την κάμερα, είτε δια ζώσης. Όλα τα υπόλοιπα μέχρι και την εξόφληση του προστίμου γίνονται ψηφιακά.

Ο κύριος λόγος της πρωτοβουλίας της Κυβέρνησης ήταν βέβαια ο μεγάλος αριθμός θυμάτων και τραυματισμένων. Τις επιμέρους ρυθμίσεις επέβαλαν και τα ακόλουθα στοιχεία:

α) στο Ελσίνκι επί 1 έτος, από τον Ιούλιο 2024 μέχρι τον Ιούλιο 2025, δεν υπήρξε θανατηφόρο δυστύχημα. Ανατρέχοντας πιο επισταμένα στην είδηση αυτή, αποδεικνύεται ότι εκτός της κυκλοφοριακής αγωγής και των οδικών υποδομών, αποφασιστικής σημασίας για την επίτευξη του στόχου ήταν η υιοθέτηση σύγχρονων και περισσότερων εργαλείων επιτήρησης της κυκλοφορίας και ο καθορισμός ορίου ταχύτητας 30 χλμ./ώρα. Σύμφωνα με σχετικές μελέτες, με το όριο αυτό οι τραυματισμοί δεν είναι θανατηφόροι ούτε βαρείς, γι’ αυτό άλλωστε το προτείνουν οι συγκοινωνιολόγοι.

β) Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Οδικής Ασφάλειας στην από Μαρτίου 2022 έκθεσή του επισημαίνει ότι η απαρέγκλιτη επιβολή του νόμου είναι σημαντικό στοιχείο στην πρόληψη τροχαίων ατυχημάτων. Οι οδηγοί πρέπει να έχουν την αίσθηση (και τον φόβο!) ότι αν παραβούν τους κανόνες, θα εντοπιστούν και θα τιμωρηθούν. Σημειώνει μάλιστα ότι τότε μόνο είναι αποτελεσματική η τιμωρία, όταν επιβάλλεται σύντομα, πολύ κοντά στον χρόνο της παράβασης. Αυτή ήταν άλλωστε και βασική θέση του Συνηγόρου του Πολίτη στην παρέμβασή του κατά την επεξεργασία του ν. 5256 «Ψηφιακή Ενίσχυση της Οδικής Ασφάλειας».

Ήδη, τα πρώτα δεδομένα δείχνουν ότι:

Το έτος 2025 η μείωση των θανατηφόρων ατυχημάτων ήταν 21,5%, η μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση που έχει καταγραφεί στην χώρα μας,

Ελάχιστοι είναι οι οδηγοί δίτροχων που πλέον δεν φορούν κράνος, και

Τα καταστήματα εστίασης αναφέρουν αισθητή μείωση της κατανάλωσης αλκοόλ λόγω των ελέγχων.

Δικαιούμαστε άρα να ελπίζουμε ότι αυτά γίνονται και στην Ελλάδα;