Data Center 430 MW στο Κάστρο Βοιωτίας: Ανάπτυξη ή ενεργειακός και υδάτινος πονοκέφαλος για την περιοχή;
Η ψηφιακή εποχή φέρνει μαζί της νέες επενδύσεις, νέες τεχνολογίες και μεγάλες οικονομικές προσδοκίες. Όμως κάθε μεγάλη επένδυση έχει και ένα περιβαλλοντικό αποτύπωμα που η κοινωνία δικαιούται να γνωρίζει. Η σχεδιαζόμενη κατασκευή ενός τεράστιου data center στο Κάστρο Βοιωτίας, με συνολική ισχύ που αναφέρεται περίπου στα 430 MW, ανοίγει μια σειρά από κρίσιμα ερωτήματα για την κατανάλωση ενέργειας, νερού και τους πόρους της περιοχής.
Η επένδυση παρουσιάζεται ως ένα βήμα προς την ψηφιακή ανάπτυξη της χώρας και πιθανή υποδομή για υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, cloud και υψηλών υπολογιστικών απαιτήσεων. Κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι η Ελλάδα χρειάζεται σύγχρονες ψηφιακές υποδομές. Το ερώτημα όμως είναι με ποιους όρους γίνονται αυτές οι επενδύσεις και ποιο είναι το πραγματικό κόστος για τις τοπικές κοινωνίες.
Ένα "εργοστάσιο" ηλεκτρικής κατανάλωσης
Τα σύγχρονα data centers δεν είναι απλές αποθήκες υπολογιστών. Είναι εγκαταστάσεις που λειτουργούν αδιάκοπα, 24 ώρες το εικοσιτετράωρο, 365 ημέρες τον χρόνο. Οι διακομιστές τεχνητής νοημοσύνης και οι υπολογιστικές υποδομές μεγάλης κλίμακας απαιτούν τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας.
Η ισχύς των περίπου 430 MW που αναφέρεται για το έργο αντιστοιχεί σε μέγεθος που προκαλεί εύλογους προβληματισμούς. Δεν μιλάμε πλέον για μια μικρή βιομηχανική εγκατάσταση, αλλά για μια υποδομή με ενεργειακές απαιτήσεις αντίστοιχες μεγάλων βιομηχανικών μονάδων.
Το βασικό πολιτικό ερώτημα είναι:
Πώς θα καλυφθούν αυτές οι ενεργειακές ανάγκες και ποιος θα επωμιστεί το κόστος ενίσχυσης των δικτύων;
Σε μια περίοδο όπου η χώρα προσπαθεί να περιορίσει το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, η δημιουργία εγκαταστάσεων τόσο μεγάλης κατανάλωσης απαιτεί σαφείς απαντήσεις για:
την επάρκεια του ηλεκτρικού δικτύου,
τις νέες υποδομές μεταφοράς,
τη συμμετοχή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας,
και το συνολικό ενεργειακό αποτύπωμα.
Το μεγάλο ερώτημα: πόσο νερό θα χρειάζεται;
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το θέμα της κατανάλωσης νερού.
Τα data centers παράγουν τεράστια ποσά θερμότητας και χρειάζονται συστήματα ψύξης. Ανάλογα με την τεχνολογία που θα επιλεγεί, η ψύξη μπορεί να απαιτεί σημαντικές ποσότητες νερού ή να βασίζεται σε λύσεις περιορισμένης κατανάλωσης.
Μέχρι σήμερα δεν έχουν γίνει ευρέως γνωστά όλα τα στοιχεία σχετικά με:
την ετήσια κατανάλωση νερού του συγκεκριμένου έργου,
την πηγή υδροδότησης,
το αν προβλέπονται γεωτρήσεις,
τις επιπτώσεις στον υπόγειο υδροφορέα της περιοχής.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία του ζητήματος.
Το Κάστρο Βοιωτίας δεν είναι μια περιοχή χωρίς χρήσεις γης. Βρίσκεται σε μια ευρύτερη ζώνη με έντονη αγροτική δραστηριότητα, όπου το νερό αποτελεί κρίσιμο παραγωγικό πόρο. Κάθε μεγάλη νέα κατανάλωση πρέπει να αξιολογείται όχι μόνο με οικονομικά κριτήρια αλλά και με βάση τη μακροχρόνια αντοχή των φυσικών πόρων.
Ανάπτυξη με διαφάνεια, όχι ανάπτυξη χωρίς όρια
Η συζήτηση δεν πρέπει να γίνει με όρους "επένδυση ή περιβάλλον". Η πραγματική πρόκληση είναι να υπάρξει ανάπτυξη που να μην μεταφέρει το κόστος στις τοπικές κοινωνίες.
Η πολιτεία και οι αρμόδιες υπηρεσίες οφείλουν να δώσουν στη δημοσιότητα όλα τα κρίσιμα στοιχεία:
πόσο ρεύμα θα καταναλώνει η εγκατάσταση,
πόσο νερό θα απαιτεί,
ποια τεχνολογία ψύξης θα χρησιμοποιηθεί,
ποια μέτρα αντιστάθμισης προβλέπονται,
και ποια θα είναι τα οφέλη για την τοπική κοινωνία.
Οι κάτοικοι της Βοιωτίας δεν μπορούν να πληροφορούνται εκ των υστέρων ότι δίπλα τους δημιουργείται μια από τις μεγαλύτερες ενεργειακές υποδομές της χώρας.
Το στοίχημα για τη Βοιωτία
Το data center στο Κάστρο μπορεί να αποτελέσει μια σημαντική επένδυση για την Ελλάδα και να ενισχύσει τη θέση της χώρας στον ψηφιακό χάρτη της Ευρώπης. Όμως η πραγματική επιτυχία δεν θα κριθεί μόνο από τα εκατομμύρια ευρώ της επένδυσης.
Θα κριθεί από το αν η ανάπτυξη αυτή θα γίνει με σεβασμό στους φυσικούς πόρους, στην ενεργειακή ισορροπία και στις ανάγκες των ανθρώπων που ζουν στην περιοχή.
Γιατί η τεχνολογία του μέλλοντος δεν μπορεί να χτιστεί με όρους του παρελθόντος.