Ένα από τα αρνητικά της παγκοσμιοποίησης, είναι η τάση να υιοθετούμε ιδέες, απόψεις, νοοτροπίες και πολιτικές, απλά και μόνο επειδή είναι της μόδας, ευελπιστώντας πως με κάποιον τρόπο, ίσως από τύχη, να μας βοηθήσουν. Ελάχιστη σοβαρότητα και σκέψη βρίσκεται πίσω από αποφάσεις και πολιτικές που επηρεάζουν ποικιλοτρόπως την κοινωνία μας, αφού ουκ ολίγες φορές το βασικό κριτήριο αυτών είναι η ιδεολογία, οι πελατειακές σχέσεις, ή το πολιτικό κέρδος της στιγμής, ανεξαρτήτως του αν ζημιωθεί η κοινωνία και το κράτος σε βάθος χρόνου.

Συνειδητά ή όχι, η σημερινή Ελληνική κοινωνία θεωρεί πως η ανώτατη εκπαίδευση, ήτοι το να σπουδάσει κανείς στο ένα ή στο άλλον πανεπιστήμιο, είναι η καλύτερη ελπίδα για την οικονομική ευμάρεια τόσο των ατόμων, μεμονωμένα, αλλά και της κοινωνίας, ως συνόλου. Το γεγονός πως υπάρχει σύγχυση ως προς τον σκοπό της ανώτατης εκπαίδευσης, των πανεπιστημίων, για το αν είναι μια «εμπειρία» όπου ζούμε τα «φοιτητικά χρόνια στο έπακρο», αν αποτελούν πηγή γνώσης, ή αν αποτελούν επένδυση για το επαγγελματικό καταρτισμό, δεν λαμβάνεται υπόψη. Προφανώς, διαφορετικές επιλογές παίρνει κάποιον που βλέπει τα φοιτητικά χρόνια ως αέναο πάρτι, διαφορετικές αν το θεωρεί επένδυση για το μέλλον του, διαφορετικές αν αποσκοπεί στην απόκτηση γνώσης, με αυτοσκοπό τη γνώση. Αυτά όμως στα μάτια πολλών είναι λεπτομέρειες που δεν κερδίζουν ψήφους, δεν κτίζουν πολιτικές καριέρες, δεν προωθούν την μια ή την άλλη ιδεολογία, επομένως είναι ανούσια.

Αν το πανεπιστήμιο, η ανώτατη εκπαίδευση, έχει ως στόχο να εφοδιάσει τους φοιτητές με δεξιότητες ούτως ώστε να βρουν μια καλύτερη δουλειά, να είναι πιο αποτελεσματικοί, πιο καταρτισμένοι εργαζόμενοι και εργοδότες, τότε θα πρέπει να γίνεται μια σοβαρή και συγκεκριμένη αναζήτηση, για το ποια επαγγέλματα έχουν καλύτερο, οικονομικά, μέλλον, τι ελλείψεις υπάρχουν στην εγχώρια αγορά, τι ανάγκες έχει η χώρα, και μια ψυχρή cost-benefit analysis, για το αν ο χρόνος που θα δαπανήσει κάποιος σε μια σχολή, σε μεταπτυχιακά, κ.ο.κ., θα «αποδώσει» ως «επένδυση», ή αν υπάρχει καλύτερες εναλλακτικές, π.χ. μέλλον σε χειρωνακτικά επαγγέλματα, τεχνικές σχολές, κ.ο.κ., όπου κάποιος μπαίνει πολύ πιο γρήγορα στην αγορά εργασίας, ενώ είθισται να υπάρχει τεράστια ζήτηση. Επίσης, είναι νομίζω πασιφανές σε όλους, για αυτό και το αγνοούμε, πως η αξία ενός πτυχίου, οικονομικά μιλώντας, αυξομειώνεται ανάλογα με την ζήτηση και την προσφορά που υπάρχει. Όσο περισσότεροι πτυχιούχοι υπάρχουν σε ένα αντικείμενο, έχοντας σταθερή τη ζήτηση, τόσο μειώνεται, οικονομικά, η αξία αυτού του πτυχίο, και τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη για περισσότερα «προσόντα», ώστε να ανταγωνιστεί κανείς τους λοιπούς πτυχιούχους. Αυτά όμως, είναι λεπτομέρειες που δεν ακούγονται το ίδιο ελκυστικά σε προεκλογικές ομιλίες. Πιο ελκυστικό δεν είναι το «δωρεάν ανώτατη παιδεία για όλους»; Έτσι και αλλιώς, οι φορολογούμενοι πληρώνουν, όχι οι πολιτικοί. Πόσο γενναιόδωροι είναι, με τα χρήματα των άλλων. «Δωρεάν εργασία για όλους!» ίσως να πρέπει να είναι το επόμενο σλόγκαν.

Επομένως βρισκόμαστε σε μια κατάσταση στην οποία υπάρχει μια αέναη πίεση προς τους μαθητές να «μπουν» σε ένα πανεπιστήμιο, όπως μπορούν, κουτσά-στραβά, με πολλές οικογένειες να αναγκάζονται να χρυσοπληρώνουν φροντιστήρια, σε ένα «δωρεάν σύστημα εκπαίδευσης», - που θα βρουν δουλειά και όλοι αυτοί οι καθηγητές αν δεν χρειάζονται τα φροντιστήρια, πρέπει να τα σκεφτόμαστε και αυτά -, και στη συνέχεια να πληρώνουν νοίκια, μεταφορικά, κ.ο.κ., για τέσσερα ή και περισσότερα έτη, με την ελπίδα πως όλη αυτή η επένδυση, θα αποφέρει στο μέλλον. Αναρωτιέται κανείς αν θα αποφέρει, πέραν από τις οικογένειες και τους φοιτητές; Μάλλον όχι. Τι γίνεται όταν κάποιος αποκτά ένα πτυχίο, το οποίο δεν έχει «αξία» στην αγορά εργασίας; Μα φυσικά, φταίει ο «καπιταλισμός», το «σύστημα», το «σύμπαν». Μήπως φταίει κάποιος άλλος; Είπαμε, με τέτοιες ερωτήσεις, και τέτοιες παρατηρήσεις, δεν κερδίζει κανείς ψήφους και εκλογές, δεν προωθεί την «ιδεολογία». «Δωρεάν στέγαση, σίτιση, δωρεάν μεταφορά», προτείνουν κάποιοι, με ξένα χρήματα. Όσο «δωρεάν» και αν είναι η ανώτατη εκπαίδευση, που σε καμία περίπτωση δεν είναι αφού κάποιος τα πληρώνει όλα αυτά, δεν αλλάζει την πραγματικότητα, πως αν οι φοιτητές επενδύσουν σε αντικείμενα, σε πτυχία, σε επαγγέλματα, που δεν έχουν οικονομικό μέλλον, θα έχουν κάνει μια επένδυση που δεν θα αποδώσει ποτέ, και οι φορολογούμενοι θα έχουν πληρώσει όλα αυτά τα «δωρεάν», είπαμε είμαστε γενναιόδωροι με ξένα χρήματα, χωρίς κάποιο κέρδος για την κοινωνία. Και φυσικά κανείς δεν μιλάει για όλους αυτούς τους φοιτητές που σπουδάζουν με τα χρήματα των φορολογουμένων, και στη συνέχεια φεύγουν στο εξωτερικό για να βρουν ένα καλύτερο μέλλον. Επενδύει πράγματι η κοινωνία σε αυτούς τους ανθρώπους; Ή απλά δεν έχουμε ιδέα τι μας γίνεται;

Μήπως ήρθε η ώρα να σοβαρευτούμε ως χώρα, ως κοινωνία, και να μην λαμβάνουμε αποφασίσεις που θα καθορίσουν ένα μεγάλο μέρος της ζωής μας, με βάση πολιτικά, και ιδιαίτερα φθηνά, σλόγκαν, και υποσχέσεις από άτομα που δεν φέρουν καμία «ευθύνη» για το απότοκο των επιλογών μας; Μήπως η ανώτατη εκπαίδευση θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια επένδυση στο μέλλον των φοιτητών, αλλά και της χώρας, και όχι ως μια «εμπειρία», όπου θα δούμε τι θα κάνουμε, αφού την ζήσουμε, και αφού δαπανήσουμε, είτε εμείς είτε οι φορολογούμενοι, μια περιουσία; Μήπως πρέπει να σοβαρευτούμε;