Σε απλησίαστα επίπεδα έχουν διαμορφωθεί πλέον οι τιμές των καυσίμων στη χώρα μας, επιβαρύνοντας δυσανάλογα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Οι υψηλές τιμές διογκώνουν το κόστος ζωής, επηρεάζουν αρνητικά επενδυτικές αποφάσεις και όλο το φάσμα της οικονομικής δραστηριότητας.

Η Ελλάδα ασφαλώς δεν καθορίζει τη διεθνή τιμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Δεν μπορεί να αποτρέψει τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή, τις επιθέσεις και καταστροφές σε αγωγούς και διυλιστήρια, να ανοίξει τα στενά του Ορμούζ. Δεν μπορεί να μην λειτουργεί σε συνεννόηση και συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι πολίτες στην Ελλάδα όμως αν και διαθέτουν χαμηλότερο επίπεδο εισοδημάτων και αγοραστικής δύναμης, σε σύγκριση με τους πολίτες άλλων ευρωπαϊκών χωρών, καλούνται να πληρώνουν τις ίδιες ή και ακριβότερες τιμές στα καύσιμα.

Έχουμε την πέμπτη ακριβότερη βενζίνη στην ευρωζώνη πίσω από πιο ισχυρές οικονομικά χώρες με πολύ υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα.

Οι τελευταίες κυβερνητικές ανακοινώσεις, στηρίζονται και αυτήν τη φορά σε επιδοματικού χαρακτήρα μέτρα.

Σε αυτές τις έκτακτες συνθήκες όμως, η πλευρά των φόρων στα καύσιμα που αγγίζει ή και ξεπερνά το 50% της τελικής τιμής στην αντλία, δεν μπορεί να μείνει ανέγγιχτη.

Κάθε λίτρο επιβαρύνεται με τον ειδικό φόρο κατανάλωσης και στη συνέχεια, επί του συνολικού αυτού ποσού, υπολογίζεται και προστίθεται ο ΦΠΑ. Επιβάλλεται δηλαδή φόρος (ΦΠΑ) πάνω και σε έναν άλλο φόρο (ΕΦΚ)

και το κράτος εισπράττει και τους δύο για κάθε λίτρο.

Έτσι, όσο ανεβαίνει η αρχική τιμή του καυσίμου, τόσο αυξάνουν τα έσοδα του κράτους από τον ΦΠΑ που πληρώνει ο καταναλωτής, εφόσον η κατανάλωση διατηρείται σταθερή.

Όλο αυτό, εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και την πορεία των δημοσίων εσόδων: Η ακρίβεια με τις υψηλότερες γενικά τιμές και η αύξηση της φορολογητέας ύλης, οδήγησε τα φορολογικά έσοδα στο οκτάμηνο στα 49,5 δισ. ευρώ (με υπέρβαση 1,4 δισ. ευρώ έναντι του στόχου) και το πρωτογενές πλεόνασμα στα 6,5 δισ. ευρώ.

Είναι όμως σημαντικό οι πολίτες να γνωρίζουν τη διάρθρωση αυτών των εσόδων, πώς προήλθε δηλαδή το αποτέλεσμα από κάθε πηγή εσόδων.

Στα καύσιμα, τα επιπλέον έσοδα από τον ΦΠΑ λόγω της ακρίβειας, θα έπρεπε να επιστρέφονται στους πολίτες με τρόπο αυτόματο, δίκαιο και διαφανή.

Η κυβέρνηση εμφανίζεται όμως διστακτική στη μείωση των φόρων, επικαλούμενη το δημοσιονομικό κενό, την αντίδραση των αγορών και κυρίως των ομολόγων και τις δεσμεύσεις στην Ε.Ε.

Ωστόσο, άλλες ευρωπαϊκές χώρες, δείχνουν έναν διαφορετικό δρόμο. Η Γερμανία με τις τελευταίες ανακοινώσεις, αποφάσισε τη μείωση κατά 17 λεπτά στην αντλία για τη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης με μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης και του ΦΠΑ. Επίσης:

- Επιβολή ανώτατης τιμής (πλαφόν) στις αντλίες συνδεδεμένης με τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου,

- Αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου της αγοράς για την αποτροπή αισχροκέρδειας και επιβολής έκτακτης φορολόγησης στα υπερκέρδη των εταιριών ενέργειας.

Κάτι σαν τη συζήτηση που αποφεύγουμε στην Ελλάδα.

Στην πράξη, μιλώντας για τη χώρα μας υπάρχει και η πολιτική διάσταση. Τα Fuel Pass και λοιπά προσωρινά επιδόματα, προσφέρουν μια επικοινωνιακή δυνατότητα «γενναιοδωρίας», σε τακτά μάλιστα χρονικά διαστήματα, καλλιεργώντας την εικόνα μιας κυβέρνησης που επαγρυπνεί και δίνει «μάχες». Οι φόροι όμως δεν μειώνονται και παραμένουν στα ύψη.

Αντίθετα, μια θεσμική μείωση του φόρου στα καύσιμα θα γίνει μία φορά, θα αφομοιωθεί γρήγορα και μετά θα «ξεχαστεί» από την κοινή γνώμη θεωρούμενη ως δεδομένη.

Η διαχείρισή της γίνεται ακόμα δυσκολότερη αν —πλησιάζοντας προς τις εκλογές— γίνει για ένα διάστημα και οι φόροι επανέλθουν μετά από κάποιους μήνες στα προηγούμενα επίπεδα.

Οι φορολογούμενοι πολίτες όμως που είναι αυτοί που πληρώνουν, χρειάζονται λιγότερη «γενναιοδωρία» χρηματοδοτούμενη από τα δικά τους χρήματα.

Χρειάζονται δίκαιη ανακούφιση με την όποια δυνατή ελάφρυνση να περάσει σε όλους μέσα από ένα μείγμα μέτρων στο οποίο θα συμπεριλαμβάνεται και η μείωση των φόρων στα καύσιμα.

* Οικονομολόγος, πρώην δημοτικός σύμβουλος δήμου Θηβαίων