Κατεβαίνοντας από το Καλλίδρομο είπα να μπω στη Λαμία από τη Δυτική Είσοδο του Ε65, μια και βολεύει λίγο εμάς τους «δυτικούς». Είναι αυτά τα 16 χιλιόμετρα από την Αλαμάνα ως το Σταυρό, που ο νέος αυτοκινητόδρομος διασχίζει την κοιλάδα του Σπερχειού. Είδα και τον νέο ΣΕΑ ΣΤΑΥΡΟΥ, είχα καιρό να περάσω. Παράλληλα όμως έκανα αυτές τις σκέψεις, που λίγο πολύ όλους μας βασανίζουν τελευταία. Εκτός βέβαια από την εξουσία και τους αρμόδιους. Αυτοί περί άλλα τυρβάζουν…

Η Λαμία και η ευρύτερη περιοχή είχαν -και σε μεγάλο βαθμό εξακολουθούν να έχουν- αγροτικά χαρακτηριστικά. Η κοιλάδα του Σπερχειού ήταν πάντα η παραγωγική βάση της περιοχής. Έδινε εισόδημα στους αγρότες, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούσε ένα σημαντικό συμπληρωματικό εισόδημα για τους εργαζόμενους στην πόλη, δημοσίους υπαλλήλους, επαγγελματίες, συνταξιούχους. Υπήρχε δηλαδή μια σχέση πόλης και υπαίθρου. Η παραγωγή της κοιλάδας κυκλοφορούσε στην τοπική οικονομία και στήριζε ένα ευρύτερο κοινωνικό και οικονομικό σύστημα.

Τα τελευταία 30-40 χρόνια αυτή η σχέση άρχισε να αποδυναμώνεται. Καλλιέργειες εγκαταλείφθηκαν, χωράφια έμειναν ακαλλιέργητα και η «αγρανάπαυση» πήρε διάφορες μορφές. Το τι έφταιξε γι’ αυτό, είναι μεγάλη συζήτηση. Ευρωπαϊκές πολιτικές, επιδοτήσεις, ΟΠΕΚΕΠΕδες, φραπέδες και δε συμμαζεύεται. Παράλληλα, μεγάλα έργα υποδομής -οδικοί άξονες, σιδηρόδρομος, νέες χαράξεις- άλλαξαν τον χώρο, χωρίς όμως να συνοδευτούν από ένα αντίστοιχο σχέδιο για την παραγωγική ανασυγκρότηση της περιοχής.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το μεγάλο μας πρόβλημα. ?λλες περιοχές της ελληνικής περιφέρειας, όταν έχασαν ένα μέρος της παραδοσιακής τους παραγωγικής βάσης, αναζήτησαν νέες δραστηριότητες στον τουρισμό, στη μεταποίηση, στη σύγχρονη γεωργία, στις υπηρεσίες, στα τοπικά προϊόντα, στον πολιτισμό. Εμείς τι ακριβώς αποφασίσαμε να κάνουμε;

Η πραγματική οικονομία της Λαμίας και της ευρύτερης περιοχής δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην κατανάλωση, στις δημόσιες υπηρεσίες και στις συντάξεις. Όταν η παραγωγή υποχωρεί, αργά ή γρήγορα ακολουθούν η αγορά, η απασχόληση και ο πληθυσμός. Και τότε οι νέοι φεύγουν, όχι επειδή δεν αγαπούν τον τόπο τους, αλλά επειδή δεν βρίσκουν εδώ ένα πειστικό μέλλον.

Κι όμως, έχουμε ένα εξαιρετικό φυσικό και παραγωγικό κεφάλαιο. Έχουμε την κοιλάδα του Σπερχειού, το Δέλτα, τον Μαλιακό, τον Γοργοπόταμο, την Οίτη, την Όθρυ και έναν ολόκληρο κόσμο αγροτικής, πολιτιστικής, ιστορικής και φυσικής κληρονομιάς. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι μόνο «πώς θα φέρουμε ανάπτυξη;». Είναι πιο συγκεκριμένο. Τι είδους ανάπτυξη θέλουμε και ποια παραγωγική ταυτότητα θέλουμε να έχει η Λαμία και η κοιλάδα του Σπερχειού. Θα προχωρήσουμε, σ’ αυτό που χρόνια φωνάζουμε, στην παραγωγική ανασυγκρότηση της τοπικής οικονομίας; Μήπως χρειάζεται να ξαναδούμε από την αρχή τη σχέση μας με τη γη, το νερό, την αγροτική παραγωγή, το φυσικό περιβάλλον και την τοπική οικονομία;

Αυτό θα μπορούσε να είναι μια ουσιαστική συζήτηση για τον τόπο μας. Όχι άλλη μία συζήτηση για έργα, που θα έρθουν κάποτε, αλλά για το τι θα παράγουμε, πώς θα ζούμε και πώς θα κρατήσουμε τους νέους ανθρώπους εδώ.