Μια νέα μορφή κυβερνοαπειλής φαίνεται να απασχολεί ολοένα και περισσότερο τις επιχειρήσεις τροφίμων, καθώς περιστατικά παραβίασης ηλεκτρονικών συστημάτων ψύξης αναδεικνύουν τους κινδύνους που μπορεί να κρύβει η σύγχρονη τεχνολογία για τη λειτουργία σούπερ μάρκετ, κρεοπωλείων και άλλων καταστημάτων τροφίμων.

Οι κυβερνοεπιθέσεις δεν περιορίζονται πλέον στην υποκλοπή προσωπικών δεδομένων, στους τραπεζικούς λογαριασμούς ή στα πληροφοριακά συστήματα των επιχειρήσεων. Στο στόχαστρο μπορούν να βρεθούν ακόμη και επαγγελματικά ψυγεία και καταψύκτες, όταν η λειτουργία τους ελέγχεται από συστήματα που είναι συνδεδεμένα στο διαδίκτυο.

Περιστατικά που έχουν αναφερθεί σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες, αλλά και μια πρόσφατη καταγγελία στην Ελλάδα, φέρνουν στο προσκήνιο ένα ιδιαίτερα σοβαρό ζήτημα: Τι μπορεί να συμβεί όταν άγνωστοι αποκτήσουν πρόσβαση στα συστήματα που διατηρούν τα τρόφιμα στις κατάλληλες θερμοκρασίες;

Από την Κηφισιά μέχρι τα σούπερ μάρκετ της Ευρώπης

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση κρεοπωλείου στην Κηφισιά, όπου ο ιδιοκτήτης κατήγγειλε ότι άγνωστοι απέκτησαν πρόσβαση στο ηλεκτρονικό σύστημα διαχείρισης των ψυγείων της επιχείρησής του.

Σύμφωνα με την καταγγελία, η θερμοκρασία είχε ρυθμιστεί ηλεκτρονικά στους 150 βαθμούς Κελσίου, ενώ το προσωπικό δεν μπορούσε να παρέμβει χειροκίνητα για να αποκαταστήσει τη λειτουργία.

Αρχικά, οι εργαζόμενοι θεώρησαν ότι επρόκειτο για τεχνική βλάβη. Ωστόσο, έπειτα από έλεγχο του ψυκτικού, διατυπώθηκε η εκτίμηση ότι το σύστημα είχε παραβιαστεί, με την αποκατάσταση του ελέγχου να απαιτεί περίπου δύο ώρες.

Σημειώνεται ότι η αναφερόμενη ρύθμιση στους 150 βαθμούς δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τα ψυγεία ή τα τρόφιμα έφτασαν πράγματι σε αυτή τη θερμοκρασία.

Ανάλογα προβλήματα έχουν αναφερθεί και σε ευρωπαϊκές αλυσίδες σούπερ μάρκετ, με περιστατικά σε Γαλλία, Σουηδία, Βέλγιο, Λουξεμβούργο και Ιρλανδία.

Σε ορισμένες περιπτώσεις καταγράφηκαν απότομες αυξήσεις θερμοκρασίας, ενώ επιχειρήσεις αναγκάστηκαν να αποσύρουν μεγάλες ποσότητες νωπών και κατεψυγμένων προϊόντων.

Πάντως, δεν έχουν αποδοθεί όλα τα περιστατικά επισήμως σε κυβερνοεπιθέσεις, ούτε έχει τεκμηριωθεί ότι συνδέονται μεταξύ τους.

Πώς μπορούν οι χάκερ να αποκτήσουν πρόσβαση στα ψυγεία

Η εξέλιξη της τεχνολογίας έχει επιτρέψει σε πολλές επιχειρήσεις να παρακολουθούν και να ρυθμίζουν εξ αποστάσεως τη θερμοκρασία των επαγγελματικών ψυγείων τους.

Μέσω διαδικτυακών εφαρμογών και ασύρματων δικτύων, οι υπεύθυνοι μπορούν να ελέγχουν τη λειτουργία του εξοπλισμού, να λαμβάνουν ειδοποιήσεις για βλάβες και να προσαρμόζουν τις ρυθμίσεις χωρίς να βρίσκονται στον χώρο.

Ωστόσο, όταν αυτά τα συστήματα δεν διαθέτουν επαρκή προστασία, ενδέχεται να δημιουργούνται κενά κυβερνοασφάλειας.

Ένας κακόβουλος χρήστης που αποκτά μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση μπορεί, ανάλογα με τις δυνατότητες του συστήματος, να επιχειρήσει να τροποποιήσει τις ρυθμίσεις θερμοκρασίας, να διακόψει τη λειτουργία του εξοπλισμού ή να εμποδίσει την πρόσβαση των υπευθύνων.

Ο κίνδυνος αφορά κυρίως εξοπλισμό που επιτρέπει απομακρυσμένο έλεγχο μέσω διαδικτύου, ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιούνται ανεπαρκώς προστατευμένοι λογαριασμοί ή παρωχημένο λογισμικό.

Κίνδυνος αλλοίωσης τροφίμων και οικονομικής καταστροφής

Οι συνέπειες μιας τέτοιας επίθεσης μπορεί να αποδειχθούν ιδιαίτερα σοβαρές, καθώς η σωστή λειτουργία των ψυγείων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ασφαλή διατήρηση των τροφίμων.

Κρέατα, ψάρια, γαλακτοκομικά, κατεψυγμένα προϊόντα και άλλα ευπαθή τρόφιμα απαιτούν συγκεκριμένες συνθήκες συντήρησης.

Εάν η θερμοκρασία αυξηθεί πέρα από τα επιτρεπόμενα όρια για σημαντικό χρονικό διάστημα, υπάρχει κίνδυνος αλλοίωσης των προϊόντων και διακοπής της ψυκτικής αλυσίδας.

Σε μια τέτοια περίπτωση, μια επιχείρηση ενδέχεται να υποχρεωθεί να αποσύρει τα επηρεαζόμενα προϊόντα, αντιμετωπίζοντας σημαντικές οικονομικές απώλειες.

Το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις όταν πρόκειται για μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ, όπου ένα κοινό σύστημα διαχείρισης μπορεί να χρησιμοποιείται σε περισσότερα καταστήματα.

Παράλληλα, προκύπτει ζήτημα προστασίας της δημόσιας υγείας, καθώς προϊόντα που έχουν εκτεθεί σε ακατάλληλες θερμοκρασίες δεν πρέπει να διατίθενται προς κατανάλωση χωρίς τον προβλεπόμενο έλεγχο ασφάλειας.

Τι πρέπει να προσέχουν οι επιχειρήσεις τροφίμων

Τα περιστατικά αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη λήψης μέτρων προστασίας, όχι μόνο από τις μεγάλες αλυσίδες, αλλά και από μικρότερες επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν σύγχρονο ψυκτικό εξοπλισμό.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν:

Ο τακτικός έλεγχος της ασφάλειας των ηλεκτρονικών συστημάτων ψύξης

Η αλλαγή των προεπιλεγμένων κωδικών πρόσβασης και η χρήση ισχυρών κωδικών

Η ενημέρωση του λογισμικού των συσκευών από εξειδικευμένους τεχνικούς

Ο περιορισμός της απομακρυσμένης πρόσβασης μόνο σε εξουσιοδοτημένα πρόσωπα

Η ανεξάρτητη παρακολούθηση της θερμοκρασίας, ώστε να εντοπίζονται έγκαιρα ασυνήθιστες μεταβολές

Η ύπαρξη σχεδίου αντιμετώπισης περιστατικών, σε συνεργασία με τεχνικούς ψύξης και ειδικούς κυβερνοασφάλειας

Η αποσύνδεση ενός συστήματος από το διαδίκτυο μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να περιορίσει την έκθεσή του, ωστόσο δεν αποτελεί από μόνη της καθολική λύση και απαιτεί αξιολόγηση από αρμόδιο τεχνικό.

Μια απειλή που δεν αφορά μόνο τις μεγάλες επιχειρήσεις

Η περίπτωση του κρεοπωλείου στην Κηφισιά δείχνει ότι οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται απαραίτητα στις πολυεθνικές αλυσίδες και στα μεγάλα σούπερ μάρκετ.

Ακόμη και μια μικρή επιχείρηση που χρησιμοποιεί ηλεκτρονικά ελεγχόμενα ψυγεία μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα, εφόσον ο εξοπλισμός της διαθέτει ευάλωτα συστήματα απομακρυσμένης πρόσβασης.

Η ολοένα μεγαλύτερη χρήση συνδεδεμένων συσκευών στα καταστήματα τροφίμων δημιουργεί νέες δυνατότητες για την καθημερινή λειτουργία τους, αλλά ταυτόχρονα απαιτεί μεγαλύτερη προσοχή στην προστασία τους.

Η κυβερνοασφάλεια δεν αφορά πλέον μόνο τους υπολογιστές και τα δεδομένα μιας επιχείρησης, αλλά μπορεί να συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια των προϊόντων που φτάνουν στο τραπέζι των καταναλωτών.

Για τον λόγο αυτό, η πρόληψη, η σωστή τεχνική συντήρηση και η έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων περιστατικών αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για κάθε επιχείρηση που δραστηριοποιείται στον χώρο των τροφίμων.