Μια βόλτα στον κεντρικό πεζόδρομο της Θήβας αρκεί για να καταλάβει κανείς το μέγεθος του προβλήματος. Σε έναν από τους πιο πολυσύχναστους δρόμους της πόλης, εκτιμάται ότι 1 στα 3 καταστήματα παραμένει ξενοίκιαστο, με ρολά κατεβασμένα και βιτρίνες άδειες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα ζητούμενα ενοίκια φτάνουν ακόμη και τα 1000-1500 ευρώ τον μήνα, ποσά που για πολλές μικρές επιχειρήσεις αποτελούν απαγορευτικό εμπόδιο. Το αποτέλεσμα είναι μια αγορά που δυσκολεύεται να αναπνεύσει, με λιγότερες επιλογές για τους καταναλωτές και μειωμένη κίνηση για όσους παραμένουν ανοιχτοί. Το ερώτημα που τίθεται πλέον ανοιχτά είναι απλό: μήπως μια πιο ρεαλιστική προσέγγιση στα μισθώματα θα μπορούσε να αποτελέσει το πρώτο βήμα για την αναζωογόνηση του κέντρου της Θήβας;

Το ζήτημα δεν είναι θεωρητικό ούτε αφορά μόνο τη Θήβα. Σε πόλεις της Αγγλίας και στις Ηνωμένες Πολιτείες, όταν οι τιμές προσαρμόστηκαν στην πραγματικότητα της αγοράς, τα κενά καταστήματα άρχισαν να γεμίζουν, η κίνηση επέστρεψε και τα εμπορικά κέντρα ξαναβρήκαν τον ρυθμό τους. Και τότε, φυσιολογικά, τα ενοίκια σταθεροποιήθηκαν και αυξήθηκαν ξανά - όχι επειδή επιβλήθηκαν, αλλά επειδή υπήρχε πραγματική ζήτηση. Ίσως λοιπόν το πραγματικό ερώτημα για τη Θήβα να μην είναι ποιος φταίει, αλλά πώς μπορούμε όλοι μαζί - ιδιοκτήτες, επαγγελματίες και τοπική κοινωνία - να δημιουργήσουμε ξανά συνθήκες ανάπτυξης. Γιατί ένα ζωντανό κέντρο δεν είναι υπόθεση ενός κτιρίου ή μιας επιχείρησης. Είναι υπόθεση ολόκληρης της πόλης.

Όταν οι τιμές προσαρμόστηκαν στο εξωτερικό, οι αγορές γέμισαν ξανά ζωή - Τι μπορούμε να μάθουμε για τη Θήβα

Αγγλία (High Street Rental Auctions - από 2 Δεκεμβρίου 2024, Αγγλία): Στις 2 Δεκεμβρίου 2024 τέθηκε σε ισχύ στην Αγγλία ο μηχανισμός High Street Rental Auctions, που δίνει στις τοπικές αρχές τη δυνατότητα να «ξεμπλοκάρουν» εμπορικά ακίνητα τα οποία μένουν κενά για μεγάλο διάστημα (τυπικά πάνω από 12 μήνες μέσα σε 24μηνο). Η φιλοσοφία είναι ξεκάθαρη: αντί ένα κατάστημα να μένει για χρόνια ξενοίκιαστο επειδή το ζητούμενο ενοίκιο είναι εκτός αγοράς, ο δήμος μπορεί να “τρέξει” διαδικασία ώστε να βρεθεί μισθωτής με ρεαλιστικούς όρους και μίσθωση 1 έως 5 ετών, επαναφέροντας δραστηριότητα στον εμπορικό δρόμο. Χαρακτηριστικά, δήμοι όπως ο Thanet (περιοχές Margate, Cliftonville, Ramsgate) ενημέρωσαν δημόσια ότι αξιοποιούν το εργαλείο για να μειώσουν τα κενά καταστήματα και να αναζωογονήσουν τα κέντρα τους. Το «κέρδος» που επιδιώκεται δεν είναι να πιεστούν οι ιδιοκτήτες, αλλά να πέσει το αρχικό εμπόδιο εισόδου, να ανοίξουν περισσότερα μαγαζιά, να αυξηθεί η κίνηση και έτσι, με τον χρόνο, να επιστρέψουν τα ενοίκια σε πιο υγιή επίπεδα επειδή θα υπάρχει ξανά ζήτηση.

ΗΠΑ (Νέα Υόρκη - Manhattan, πτώση ενοικίων 2020-2021 και επιστροφή 2022-2023): Στο Manhattan της Νέας Υόρκης, μετά το σοκ της πανδημίας, η αγορά λιανικής πέρασε φάση όπου τα ενοίκια έπρεπε να προσαρμοστούν για να γεμίσουν οι κενές βιτρίνες. Σε έκθεση που δημοσιεύτηκε στις 7 Ιανουαρίου 2021, καταγράφονται μεγάλες μειώσεις στις ζητούμενες τιμές σε βασικούς εμπορικούς διαδρόμους: για παράδειγμα στην 5th Avenue (14th - 23rd Street) η μέση ζητούμενη τιμή έπεσε 22% σε ετήσια βάση, ενώ σε τμήμα των Broadway & 7th Avenue (42nd - 47th Street) η πτώση ήταν 13%. Αυτή η «προσγείωση» των τιμών, μαζί με πιο ευέλικτους όρους (παραχωρήσεις, πιο λογικά deals), άνοιξε χώρο για νέες μισθώσεις και επανεκκίνηση της κίνησης. Καθώς η αγορά άρχισε να γεμίζει και η ζήτηση επέστρεφε, η εικόνα γύρισε: σε στοιχεία του 2023 για τους εμπορικούς διαδρόμους του Manhattan καταγράφεται ότι τα ζητούμενα ενοίκια μπήκαν σε πορεία ανόδου (π.χ. +3,7% σε σχέση με το προηγούμενο τρίμηνο στο Q1 2023), δείχνοντας ακριβώς τη «φυσική ροή» που περιγράφεις: πρώτα πέφτουν τα μη βιώσιμα ενοίκια ώστε να ξανανοίξουν καταστήματα, μετά ανεβαίνουν ξανά οργανικά όταν το σημείο ξαναγίνει εμπορικά ζωντανό.

Η εικόνα αυτή δεν περνά απαρατήρητη από τους τοπικούς φορείς. Ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Θήβας, Βασίλης Γκέλης, τοποθετείται αναλυτικά για την κατάσταση της αγοράς και τις προτάσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε ουσιαστική αναστροφή του κλίματος.

Η θέση του Προέδρου του Εμπορικού Συλλόγου Θήβας, Βασίλη Γκέλη:

Η πόλη της Θήβας, μια πόλη με βαθιά ιστορία, πολιτιστική κληρονομία και σημαντική γεωγραφική θέση, βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα έντονο και ανησυχητικό φαινόμενο. Η τοπική αγορά της Θήβας βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Η αυξανόμενη εικόνα των κλειστών καταστημάτων στους εμπορικούς δρόμους της πόλης δεν αποτελεί απλώς μια συγκυριακή δυσκολία, αλλά ένα σύνθετο φαινόμενο που συνδέεται άμεσα με τις οικονομικές πιέσεις, τη μεταβολή των καταναλωτικών συνηθειών και κυρίως με το διαρκώς αυξανόμενο κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.

Η εικόνα των κλειστών ρολών δεν αποτελεί μόνο ένα αισθητικό πρόβλημα. Κάθε κλειστό κατάστημα αντιπροσωπεύει μια χαμένη επένδυση, χαμένες θέσεις εργασίας και μια ακόμη εστία εμπορικής δραστηριότητας που σβήνει. Το φαινόμενο αυτό επηρεάζει όχι μόνο τους επαγγελματίες, αλλά συνολικά την εικόνα, την οικονομία και την κοινωνική συνοχή της πόλης μας.

Τα τελευταία χρόνια, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις της Θήβας καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον έντονης οικονομικής πίεσης. Το ενεργειακό κόστος έχει αυξηθεί σημαντικά, τα ενοίκια σε αρκετές περιπτώσεις παραμένουν υψηλά και τα καταστήματα απλησίαστα, ενώ οι φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις συνεχίζουν να επιβαρύνουν δυσανάλογα τις μικρές επιχειρήσεις. Παράλληλα, οι ανατιμήσεις σε πρώτες ύλες και εμπορεύματα μειώνουν τα περιθώρια κέρδους, ενώ το ηλεκτρονικό εμπόριο και η μετακίνηση καταναλωτών σε μεγαλύτερα αστικά κέντρα αποδυναμώνουν την τοπική αγορά. Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: μειωμένος τζίρος - αυξημένα έξοδα - αδυναμία βιωσιμότητας - κλείσιμο καταστημάτων - περαιτέρω μείωση της εμπορικής κίνησης και τη σταδιακή υποβάθμιση της ζωντάνιας της πόλης μας.

Η αναστροφή αυτής της εικόνας απαιτεί συντονισμένη δράση και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων (Δήμος - Εμπορικός Σύλλογος - Επαγγελματικοί σύλλογοι κ.ά). Απαραίτητη είναι η βελτίωση των υποδομών, της προσβασιμότητας, του φωτισμού και της καθαριότητας, ώστε το κέντρο να καταστεί πιο ελκυστικό (δημόσιο παρκινγκ) για καταναλωτές και νέες επιχειρήσεις. Η διεκδίκηση φορολογικών ελαφρύνσεων, ρυθμίσεων των οφειλών και μείωσης δημοτικών τελών θα ήταν ένα σκαλοπάτι σωτηρίας. Παράλληλα, η προώθηση διαλόγου για ρεαλιστικά μισθώματα στα επαγγελματικά ακίνητα ή ακόμα και αντισταθμιστικά οφέλη προς τους ιδιοκτήτες των ακίνητων από το Δήμο με την εξασφάλιση χαμηλών ενοικίων για τις επιχειρήσεις θα βοηθούσε και θα κινητοποιούσε να ιδρυθούν νέες εμπορικές επιχειρήσεις στην πόλη μας.

Επιπλέον, διάφορες εκστρατείες ευαισθητοποίησης με στόχο την ενίσχυση της αγοραστικής συνείδησης των πολιτών και την επιλογή της τοπικής αγοράς ως πράξη στήριξης της ίδιας της πόλης μας θα δυνάμωναν στη συνείδηση των πολιτών τη σημασία ανάπτυξης της τοπικής οικονομίας. Οι εμπορικές βραδιές, οι θεματικές εκδηλώσεις και οι συνεργασίες με πολιτιστικούς φορείς μπορούν να λειτουργήσουν ως δυναμικοί μοχλοί τόνωσης της τοπικής αγοράς, αυξάνοντας την επισκεψιμότητα και αναζωογονώντας την εμπορική δραστηριότητα. Τέλος, η ενίσχυση της ψηφιακής παρουσίας των τοπικών επιχειρήσεων μέσα από συντονισμένες πρωτοβουλίες, εκπαιδευτικά προγράμματα και την αξιοποίηση σύγχρονων εργαλείων προβολής και επικοινωνίας μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στον εκσυγχρονισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξή τους.      

Η εμπορική αγορά της Θήβας δεν είναι απλώς ένας χώρος συναλλαγών. Είναι ο παλμός της τοπικής οικονομίας, σημείο συνάντησης, κοινωνικής ζωής και ανάπτυξης. Η αντιμετώπιση των κλειστών καταστημάτων και των αυξημένων κόστους λειτουργίας δεν μπορεί να γίνει αποσπασματικά. Απαιτεί στρατηγική, διεκδίκηση και ενότητα. Ως Εμπορικός Σύλλογος Θήβας έχουμε ευθύνη να αναλάβουμε πρωτοβουλίες, να πιέσουμε για ουσιαστικά μέτρα στήριξης και να διαμορφώσουμε ένα ρεαλιστικό σχέδιο αναγέννησης της τοπικής αγοράς με σκοπό την αναβάθμιση της εμπορικής ταυτότητας της Θήβας.

Η Θήβα μπορεί και πρέπει να ξαναγίνει μια ζωντανή, δυναμική και ανταγωνιστική εμπορική πόλη. Με συνεργασία, επιμονή και κοινό όραμα, μπορούμε να μετατρέψουμε τη σημερινή πρόκληση σε ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα.