Την έγκρισή του στις χώρες της ΕΕ που επιδιώκουν να επιβάλουν φόρο έκτακτων κερδών στις εταιρείες ενέργειας που αποκομίζουν κέρδη από την εκτίναξη των τιμών των καυσίμων λόγω του πολέμου στο Ιράν έδωσε τη Μεγάλη Πέμπτη ο επίτροπος Οικονομικών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Βάλντις Ντομπρόβσκις.

«Δεν υπάρχει τίποτα που να εμποδίζει τα κράτη μέλη να το εφαρμόσουν», δήλωσε ο επίτροπος Οικονομικών Βάλντις Ντομπρόβσκις στους ευρωβουλευτές κατά τη διάρκεια ακρόασης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες. «Εξετάζουμε αν μπορούμε να διαμορφώσουμε κάποια πιο συντονισμένη προσέγγιση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Αυτό βρίσκεται υπό αξιολόγηση αυτή τη στιγμή», ανέφερε, όπως μεταδίδει το Politico.

Οι δηλώσεις του Ντομπρόβσκις έρχονται μετά την επιστολή από την Αυστρία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Πορτογαλία και την Ισπανία προς την Επιτροπή, στην οποία καλούσαν τις Βρυξέλλες να διασφαλίσουν ότι τα έκτακτα κέρδη που προέρχονται από την κρίση στη Μέση Ανατολή θα διανεμηθούν δίκαια.

Πιέσεις στις τιμές και στην ενέργεια

Οι πολίτες και οι επιχειρήσεις της ΕΕ ήδη πλήττονται από την εκτίναξη των τιμών των καυσίμων, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, μέσω του οποίου τα φορτηγά πλοία μεταφέρουν το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Δεν θα είναι η πρώτη φορά που οι πρωτεύουσες της ΕΕ θα επιβάλλουν φόρο στα κέρδη των εταιρειών ενέργειας για να ανακουφίσουν τα νοικοκυριά. Η ΕΕ εισήγαγε έναν προσωρινό φόρο έκτακτων κερδών μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η οποία επίσης οδήγησε σε ραγδαία αύξηση των τιμών.

Η Επιτροπή προετοιμάζει επίσης ένα πακέτο μέτρων για να βοηθήσει τις χώρες να αντιμετωπίσουν την κρίση. Αυτές οι πρωτοβουλίες θα διασφαλίσουν ότι η ηλεκτρική ενέργεια θα φορολογείται λιγότερο από τα ορυκτά καύσιμα, καθώς και τροποποιήσεις στο εμβληματικό σύστημα «cap-and-trade» της ΕΕ για να αποτραπεί η εκτίναξη της τιμής του άνθρακα.

«Όχι» στη ρήτρα διαφυγής

Ο Ντομπρόβσκις απέρριψε πιο ριζοσπαστικές λύσεις για την αντιμετώπιση της κρίσης, όπως η αναστολή των κανόνων της ΕΕ για τις δημόσιες δαπάνες μέσω της ενεργοποίησης της λεγόμενης γενικής ρήτρας διαφυγής. Οι Βρυξέλλες εφάρμοσαν αυτή τη στρατηγική κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ώστε οι κυβερνήσεις να μπορέσουν να βγουν από την κρίση μέσω της αύξησης των δαπανών, η οποία βύθισε την Ευρώπη στη βαθύτερη ύφεση από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Προϋπόθεση για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής είναι η ύπαρξη σοβαρής οικονομικής ύφεσης στη ζώνη του ευρώ ή στην Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε ο Λετονός επίτροπος. «Προς το παρόν δεν βρισκόμαστε σε αυτό το σενάριο».

Είχαν προηγηθεί δηλώσεις που έκανε η Ιταλίδα πρωθυπουργός, Τζιόρτζια Μελόνι, η οποία, μιλώντας στο ιταλικό κοινοβούλιο το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης, είχε αναφέρει ότι, σε περίπτωση επιδείνωσης της κρίσης, η αναστολή των δημοσιονομικών κανόνων της ΕΕ δεν θα πρέπει να θεωρείται ταμπού. Ο Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι η Επιτροπή θα παρακολουθεί τις οικονομικές εξελίξεις, οι οποίες θα μπορούσαν να επιδεινωθούν εν μέσω της εύθραυστης εκεχειρίας που επιτεύχθηκε μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.

Ανάπτυξη, δημοσιονομικά και προοπτικές

Ο αντίκτυπος του πολέμου στην ΕΕ θα βρίσκεται στο επίκεντρο των επόμενων οικονομικών προβλέψεων της Επιτροπής τον Μάιο. Ο Ντομπρόβσκις έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι η ανάπτυξη της ΕΕ θα μπορούσε να αναθεωρηθεί προς τα κάτω κατά έως και 0,6 ποσοστιαίες μονάδες για το τρέχον και το επόμενο έτος.

«Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει μία από τις μεγαλύτερες διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις.

Ωστόσο, τα δημόσια οικονομικά των χωρών της ΕΕ βρίσκονται επί του παρόντος υπό μεγαλύτερη πίεση σε σύγκριση με προηγούμενες κρίσεις, όπως η πανδημία και η ενεργειακή κρίση του 2022. Τυχόν μειώσεις στους φόρους επί της ενέργειας θα πρέπει να είναι προσωρινές, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν θα χαθούν έσοδα για μελλοντικούς προϋπολογισμούς.

«Είναι ζωτικής σημασίας να έχουμε κατά νου ότι το περιθώριο ελιγμών μας σε αυτό το θέμα είναι πιο περιορισμένο από ό,τι πριν από προηγούμενες κρίσεις, δεδομένου [...] τόσο των υψηλότερων επιπέδων ελλείμματος και χρέους, όσο και του περιβάλλοντος υψηλότερων επιτοκίων, αλλά και της επείγουσας ανάγκης για πρόσθετες αμυντικές δαπάνες», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις.

Πηγή: ΕΘΝΟΣ