Το μελάνι από τις ψηφιακές υπογραφές των Προέδρων Ντόναλντ Τραμπ και Μασούντ Πεζεσκιάν δεν είχε στεγνώσει καλά-καλά, και το διπλωματικό οικοδόμημα της Μέσης Ανατολής άρχισε ήδη να δοκιμάζεται. Αν και το «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ» προσφέρει μια πολυπόθητη ανάσα σε μια περιοχή που φλέγεται από τις 28 Φεβρουαρίου, η πραγματικότητα στο πεδίο και στις αίθουσες των διαπραγματεύσεων αποδεικνύει ότι ο δρόμος προς την οριστική ειρήνη είναι γεμάτος εμπόδια.

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος διαδέχθηκε τον πατέρα του μετά τον θάνατό του στις πρώτες ώρες των αμερικανοϊσραηλινών βομβαρδισμών, προχώρησε σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού αλλά και έντονης εσωτερικής πίεσης. Προσυπέγραψε τη συμφωνία-πλαίσιο, αναγνωρίζοντας όμως ότι υπήρχαν ισχυρές φωνές που διαφωνούσαν στους κόλπους του καθεστώτος. Η ρητορική του παραμένει σκληρή, υπογραμμίζοντας ότι ο διάλογος με τον «εχθρό» δεν ισοδυναμεί με αποδοχή των θέσεών του, αλλά με μια αναγκαία προσαρμογή.

Ωστόσο, η πρώτη μεγάλη δοκιμασία της συμφωνίας ήρθε με την αναβολή του ταξιδιού του Αμερικανού αντιπροέδρου, Τζέι Ντι Βανς, στην Ελβετία. Οι προγραμματισμένες συνομιλίες για τη σύναψη οριστικής ειρήνης, που θα αποτελούσαν το επόμενο βήμα μετά την υπογραφή του μνημονίου, βρίσκονται στον «αέρα». Η αμερικανική προεδρία ανέφερε ότι τα σχέδια δεν έχουν οριστικοποιηθεί και πως οι λεπτομέρειες των διαπραγματεύσεων δεν είναι ούτε απλές ούτε προβλέψιμες. Το γεγονός ότι από την πλευρά του Ιράν δεν έχει υπάρξει καμία επίσημη ανακοίνωση για αποστολή αντιπροσωπείας στην Ελβετία προσθέτει επιπλέον δόσεις αβεβαιότητας, αφήνοντας την παγκόσμια κοινότητα να αναρωτιέται αν η συμφωνία θα αντέξει τη δοκιμασία του χρόνου.

Η «κανονικότητα» στο Στενό του Ορμούζ και το τίμημα της ασφάλειας

Ενώ το διπλωματικό θρίλερ εξελίσσεται, η οικονομική πραγματικότητα στο Στενό του Ορμούζ δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης. Η άρση του αμερικανικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια, όπως προέβλεπε η συμφωνία, έχει επιτρέψει σε περισσότερα από δέκα πλοία να διασχίσουν τη στρατηγική θαλάσσια αρτηρία.

Οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις επιβεβαίωσαν την επανέναρξη των διελεύσεων, ενώ το Ιράν, μέσω του ανώτατου συμβουλίου εθνικής ασφαλείας του, επιχειρεί να διατηρήσει τον έλεγχο, ζητώντας από τα διερχόμενα πλοία να υποβάλλουν αιτήματα σε έναν νέο κυβερνητικό οργανισμό. Η συμφωνία προβλέπει ελεύθερη διέλευση χωρίς τέλη για τους επόμενους δύο μήνες, μια κίνηση που στοχεύει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην παγκόσμια αγορά υδρογονανθράκων.

Το «αγκάθι» του Λιβάνου και η στάση του Νετανιάχου

Παρά τις υπογραφές, το μέτωπο του Λιβάνου παραμένει μια ανοιχτή πληγή. Η συμφωνία-πλαίσιο προβλέπει ρητά τον τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, όμως στο πεδίο της μάχης η κατάσταση απέχει πολύ από την κατάπαυση του πυρός. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, εμφανίζεται απόλυτος, διαμηνύοντας ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στον νότιο Λίβανο για όσο διάστημα το απαιτούν οι ανάγκες ασφαλείας, αδιαφορώντας ουσιαστικά για τις πρόνοιες της συμφωνίας που υπέγραψαν οι ΗΠΑ.

Η ένταση μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολά κλιμακώνεται, με συγκρούσεις να αναφέρονται ακόμα και μετά την ανακοίνωση της ειρήνης. Η απροθυμία του Τελ Αβίβ να αποδεχθεί τους όρους που διαπραγματεύτηκε η Ουάσιγκτον δημιουργεί μια πρωτοφανή διπλωματική τριβή. Ο Τζέι Ντι Βανς, σε μια σπάνια στιγμή δημόσιας κριτικής προς το Ισραήλ, κάλεσε την κυβέρνηση Νετανιάχου να αντιληφθεί την πραγματικότητα, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ παραμένουν ο μοναδικός ισχυρός σύμμαχος της χώρας.

Καθώς οι 60 ημέρες των διαπραγματεύσεων ξεκινούν –με την προϋπόθεση ότι οι συνομιλίες θα ξεκινήσουν όντως στην Ελβετία–, ο πήχης παραμένει χαμηλά. Η πτώση των τιμών του πετρελαίου αντικατοπτρίζει την αισιοδοξία των αγορών για το άμεσο μέλλον, όμως στο πεδίο της πολιτικής και της στρατιωτικής αντιπαράθεσης, η «μάχη» κάθε άλλο παρά έχει τελειώσει. Οι επόμενες εβδομάδες θα κρίνουν αν το πρωτόκολλο που υπογράφτηκε εξ αποστάσεως θα αποτελέσει το θεμέλιο μιας διαρκούς ειρήνης ή αν θα καταγραφεί στην ιστορία ως ένα ακόμη προσωρινό διάλειμμα σε μια μακρά και αιματηρή σύγκρουση.

Πηγή: Ημερησία