Στη σημερινή εποχή η ιδέα του «μοντέρνου», του «ρηξικέλευθου», του «νέου», θέλγει ένα μεγάλο μέρος της «ελίτ» της κοινωνίας μας, των πολιτικών, των διανοούμενων, των δημοσιογράφων, κ.ο.κ., ενώ τέτοιες τάσεις συνδυάζονται συχνά με μια έντονη τάση κυνισμού προς κάθε παράδοση, κάθε κληρονομία, κάθε ιδέα του παρελθόντος. Η αλλαγή είναι ο αυτοσκοπός, και η βελτίωση της κοινωνίας, όσο μπορεί να επιτευχθεί, τίθεται ως θέμα δευτερεύουσας σημασίας. Σε αυτό το άρθρο θα αναφερθώ στην αστυνόμευση, συνδυαστικά με την έλλειψη σεβασμού προς κάθε παραδοσιακή μορφή εξουσίας και ευθύνης της κοινωνίας μας, μιας κοινωνίας «μοντέρνας», «προοδευτικής», «επαναστατικής», που έχει βυθιστεί, εν μέρει δίχως να το αντιλαμβάνεται, μέσα στον κυνισμό.

Στο παρελθόν - μια «απαγορευμένη» λέξη σήμερα - η αστυνομία του Ηνωμένου Βασιλείου θεωρείτο ως παράδειγμα προς μίμηση. Οι αστυνομικοί, που ήταν κατά κανόνα άοπλοι, αντιμετωπίζονταν με σεβασμό, ως μέλη της κοινωνίας και όχι ως όργανα του κράτους, με την αστυνόμευση να βασίζεται στον σεβασμό, στην αποδοχή και στην στήριξη της τοπικής κοινωνίας, δίνοντας έμφαση στην παρουσία της αστυνομίας. Οι περιπολίες γίνονταν με τα πόδια, κατά μόνας, έχοντας ως κύριο στόχο την αποτροπή της εγκληματικότητας, της αντικοινωνικής συμπεριφοράς, την δημιουργία μιας αίσθησης τάξης και ασφάλειας. Η επιτυχία αυτού του μοντέλου, δεν λαμβάνεται πλέον υπόψη, καθώς ανήκει στο παρελθόν, και σήμερα αποδεχόμαστε και προωθούμε μονάχα «μοντέρνες» ιδέες, ακόμη και αν αποτυγχάνουν παταγωδώς.

Σήμερα, ένα σημαντικό ποσοστό του πληθυσμού αντιμετωπίζει την αστυνομία με καχυποψία, ή ακόμη και με εχθρότητα, η ιδέα του να μην οπλοφορούν φαντάζει αδιανόητη, ενώ έχει υιοθετηθεί, σε μεγάλο βαθμό, μια νοοτροπία αντιδραστικής αστυνόμευσης, δηλαδή περιμένουμε να συμβεί ένα έγκλημα, μια ληστεία, μια κλοπή, και στη συνέχεια αντιδράμε. Η εγκληματικότητα θεωρείται κάτι το «φυσιολογικό», αφού η κοινωνία, ή καλύτερα το κράτος, επικεντρώνεται στην «κατανόηση» και στην «αλληλεγγύη», καθώς η τιμωρία είναι οι σκληρές ποινές είναι «ντεμοντέ», και κανείς δεν θέλει να κατηγορηθεί ως «συντηρητικός».

Θα μπορούσε να ήλπιζε κανείς πως θα επιλέγαμε πολιτικές και μέτρα που έχουν αποδειχτεί ότι λειτουργούν και παράγουν θετικά αποτελέσματα, για το σύνολο της κοινωνίας και των συνανθρώπων μας, όμως ζούμε στην εποχή του πειραματισμού, των «νέων» ιδεών και της «κατανόησης».  

Για όσους ενδιαφέρονται, αναφέρω επιγραμματικά τους στόχους που είχε η αστυνομία του Ηνωμένου Βασιλείου στο παρελθόν:

Να προλαμβάνει το έγκλημα και την αταξία, ως εναλλακτική λύση στην καταστολή τους μέσω στρατιωτικής βίας και της αυστηρότητας των νομικών κυρώσεων.

Να αναγνωρίζει πάντοτε ότι η ικανότητα της αστυνομίας να εκπληρώνει τις λειτουργίες και τα καθήκοντά της εξαρτάται από τη δημόσια αποδοχή της ύπαρξής της, των ενεργειών και της συμπεριφοράς της, καθώς και από την ικανότητά της να εξασφαλίζει και να διατηρεί τον σεβασμό του κοινού.

Να αναγνωρίζει πάντοτε ότι η εξασφάλιση και η διατήρηση του σεβασμού και της αποδοχής του κοινού προϋποθέτουν επίσης την εξασφάλιση της πρόθυμης συνεργασίας του κοινού στο έργο της τήρησης των νόμων.

Να αναγνωρίζει πάντοτε ότι όσο μεγαλύτερη είναι η συνεργασία που εξασφαλίζεται από το κοινό, τόσο μικρότερη είναι η ανάγκη χρήσης σωματικής βίας και εξαναγκασμού για την επίτευξη των σκοπών της αστυνομίας.

Να επιδιώκει και να διατηρεί την εμπιστοσύνη και την εύνοια του κοινού, όχι με το να υποκύπτει στη δημόσια γνώμη, αλλά επιδεικνύοντας διαρκώς απόλυτα αμερόληπτη εφαρμογή του νόμου, με πλήρη ανεξαρτησία από πολιτικές επιρροές και χωρίς να λαμβάνει υπόψη αν το περιεχόμενο επιμέρους νόμων θεωρείται δίκαιο ή άδικο· προσφέροντας πρόθυμα προσωπική εξυπηρέτηση και φιλική στάση προς όλα τα μέλη της κοινωνίας, ανεξάρτητα από την οικονομική ή κοινωνική τους θέση, επιδεικνύοντας πάντοτε ευγένεια και καλοπροαίρετη διάθεση, καθώς και ετοιμότητα για προσωπική θυσία με σκοπό την προστασία και τη διαφύλαξη της ανθρώπινης ζωής.

Να χρησιμοποιεί σωματική βία μόνο όταν η πειθώ, η συμβουλή και η προειδοποίηση αποδεικνύονται ανεπαρκείς για να εξασφαλίσουν τον βαθμό συνεργασίας του κοινού που απαιτείται για την τήρηση του νόμου ή για την αποκατάσταση της τάξης, και ακόμη τότε να χρησιμοποιεί μόνο την ελάχιστη αναγκαία βία που απαιτείται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση για την επίτευξη ενός αστυνομικού σκοπού.

Να διατηρεί πάντοτε μια σχέση με το κοινό που να αντανακλά στην πράξη την ιστορική αρχή ότι η αστυνομία είναι το κοινό και το κοινό είναι η αστυνομία· ότι οι αστυνομικοί δεν είναι παρά μέλη της κοινωνίας που αμείβονται για να αφιερώνουν όλο τον χρόνο τους στην εκπλήρωση καθηκόντων που βαρύνουν κάθε πολίτη προς όφελος της ευημερίας και της ύπαρξης της κοινότητας.

Να αναγνωρίζει πάντοτε την ανάγκη αυστηρής προσήλωσης στις εκτελεστικές αρμοδιότητες της αστυνομίας και να απέχει ακόμη και από την εντύπωση ότι σφετερίζεται τις εξουσίες της δικαστικής εξουσίας, είτε εκδικούμενη άτομα ή το κράτος, είτε αποφαινόμενη αυθεντικά για την ενοχή και επιβάλλοντας τιμωρία στους ενόχους.

Να αναγνωρίζει πάντοτε ότι το πραγματικό μέτρο της αποτελεσματικότητας της αστυνομίας είναι η απουσία εγκληματικότητας και αταξίας, και όχι η εμφανής επίδειξη αστυνομικής δράσης για την αντιμετώπισή τους.