Οι πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν και φέτος σε πολλές περιοχές της χώρας προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές, πλήττοντας δασικές εκτάσεις, κατοικίες, αλλά και παραγωγικές γεωργικές εκτάσεις. Ανάμεσα στις καλλιέργειες που επλήγησαν βρίσκονται και ελαιώνες, επαναφέροντας στο προσκήνιο το ζήτημα της δήλωσης των εκτάσεων αυτών στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΕΑΕ) και της ενεργοποίησης των δικαιωμάτων.

Σύμφωνα με πληροφορίες του ΑγροΤύπου από γεωτεχνικούς, το γεγονός ότι μια καλλιέργεια καταστράφηκε από ένα αιφνίδιο συμβάν, όπως η πυρκαγιά, δεν θα πρέπει από μόνο του να αναιρεί τον γεωργικό χαρακτήρα μιας έκτασης που μέχρι τότε πληρούσε τις σχετικές προϋποθέσεις. Ιδιαίτερη σημασία, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, έχει η πρόθεση ανασύστασης της καλλιέργειας και επαναφοράς της έκτασης σε παραγωγική κατάσταση.

Η δήλωση στην ΕΑΕ και η ανωτέρα βία

Σε επίπεδο ΕΑΕ, όπως επισημαίνεται στον ΑγροΤύπο, η δήλωση της εκμετάλλευσης εξακολουθεί να περιλαμβάνει τα αγροτεμάχια που έχουν πληγεί. Στο ισχύον πλαίσιο της ΕΑΕ 2026 προβλέπεται η αναγνώριση περιπτώσεων ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων, στις οποίες περιλαμβάνεται και η σοβαρή φυσική καταστροφή που προκαλεί σημαντική ζημιά στην εκμετάλλευση.

Στις περιπτώσεις όπου, λόγω ανωτέρας βίας, δεν έχουν ολοκληρωθεί οι καλλιεργητικές παρεμβάσεις, προβλέπεται σχετικός χειρισμός του επηρεαζόμενου αγροτεμαχίου στην ΕΑΕ και η προσκόμιση των απαραίτητων στοιχείων τεκμηρίωσης. Μεταξύ των δικαιολογητικών που προβλέπονται για την τεκμηρίωση της αδυναμίας καλλιέργειας περιλαμβάνονται σχετικά έγγραφα από αρμόδιες αρχές, όπως η Περιφέρεια ή η ΔΑΟΚ, ο Δήμος και η Πολιτική Προστασία.

Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία και ως προς την ενεργοποίηση των δικαιωμάτων. Όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, μια έκταση που όλα τα προηγούμενα χρόνια πληρούσε τις προϋποθέσεις της γεωργικής γης δεν θα πρέπει, εξαιτίας ενός αιφνίδιου γεγονότος, να αντιμετωπίζεται σαν να έχει χάσει τον γεωργικό της χαρακτήρα.

Η κατάσταση της πληγείσας έκτασης μπορεί, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, να αποτυπωθεί και μέσω του monitoring, ανάλογα με τα διαθέσιμα δορυφορικά δεδομένα.

Η ανασύσταση του ελαιώνα και η οικονομική ενίσχυση

Στην περίπτωση της ελιάς, η δυνατότητα ανασύστασης εξαρτάται από τον βαθμό της ζημιάς. Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι δυνατή η αναβλάστηση ή η διατήρηση μέρους του δέντρου, ενώ σε περισσότερο κατεστραμμένες εκτάσεις απαιτούνται εντονότερες επεμβάσεις αποκατάστασης.

Ξεχωριστό είναι το σκέλος της οικονομικής ενίσχυσης για τις ζημιές από πυρκαγιά. Η πυρκαγιά δεν περιλαμβάνεται στους ασφαλιζόμενους κινδύνους της φυτικής παραγωγής που απαριθμεί ο ΕΛΓΑ, μια διάκριση που, όπως επισημαίνεται στον ΑγροΤύπο, συχνά δημιουργεί σύγχυση στους παραγωγούς.

Για ζημιές από πυρκαγιά, ο ΕΛΓΑ αναφέρει ότι στο πλαίσιο των Κρατικών Οικονομικών Ενισχύσεων (ΚΟΕ) μπορούν να ενταχθούν, μεταξύ άλλων, ζημιές στο φυτικό και πάγιο κεφάλαιο, υπό τις προϋποθέσεις του εκάστοτε προβλεπόμενου πλαισίου.

Η διαδικασία καταγραφής των ζημιών καθορίζεται κατά περίπτωση για τις πληγείσες περιοχές, με τις αρμόδιες αρχές να προσδιορίζουν στις σχετικές ανακοινώσεις τις προθεσμίες και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Στα στοιχεία που μπορεί να ζητούνται για τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η τελευταία ΕΑΕ/ΟΣΔΕ και στοιχεία του Μητρώου Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ). Για τον λόγο αυτό, οι ενδιαφερόμενοι χρειάζεται να λαμβάνουν υπόψη τις ανακοινώσεις που αφορούν την περιοχή όπου βρίσκεται η πληγείσα εκμετάλλευση.

Πηγή: Αγρότυπος