Ο Φρίντριχ Μερτς είχε ήδη κάνει λόγο από νωρίς το απόγευμα της Κυριακής για «καταστροφή», προτού ακόμη ολοκληρωθεί η καταμέτρηση που επιβεβαίωσε ότι το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU) μένει εκτός του κοινοβουλίου στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία. Το ερώτημα πλέον είναι αν αυτή η ιστορική αποτυχία θα αποτελέσει μεμονωμένο περιστατικό ή την αρχή μιας ευρύτερης κρίσης.

Ποτέ άλλοτε στην ιστορία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας δεν είχε αποτύχει το CDU να εισέλθει σε κρατιδιακό κοινοβούλιο. Αυτή τη φορά, όμως, το πολιτικό ταμπού έσπασε και μάλιστα στην περιοχή που αποτελούσε άλλοτε την εκλογική περιφέρεια της Ανγκελα Μέρκελ.

Με βάση τα μέχρι στιγμής επίσημα αποτελέσματα, το κόμμα συγκεντρώνει 4,9%, παραμένοντας οριακά κάτω από το απαιτούμενο όριο εισόδου. Ο Μερτς, ο οποίος βρίσκεται το τελευταίο διάστημα αντιμέτωπος με αυξανόμενες πιέσεις τόσο στο εσωτερικό του CDU όσο και στις δημοσκοπήσεις, επιχείρησε να ελέγξει από νωρίς το πολιτικό αφήγημα της ήττας.

Η πρώτη δήλωσή του για το αποτέλεσμα έγινε ασυνήθιστα γρήγορα, μόλις 14 λεπτά μετά τη δημοσιοποίηση της αρχικής εκτίμησης. Είχε προηγουμένως εξασφαλίσει τη στήριξη της κομματικής ηγεσίας, προκειμένου να παραμείνει στην καγκελαρία και να προχωρήσει το μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα.

Η πίεση στον Μερτς

Η βιασύνη του, ωστόσο, ερμηνεύτηκε λιγότερο ως επίδειξη πολιτικής ισχύος και περισσότερο ως προσπάθεια να χαράξει εγκαίρως κοινή επικοινωνιακή γραμμή για τις δημόσιες τοποθετήσεις των στελεχών του CDU κατά τη διάρκεια της βραδιάς.

«Το γεγονός ότι ο Μερτς έκανε καν δήλωση το βράδυ των κρατιδιακών εκλογών δείχνει την τεράστια εσωτερική πίεση που δέχεται. Θέλει τώρα να διασφαλίσει ότι θα υπάρχουν όσο το δυνατόν λιγότερες εικασίες σχετικά με τον μελλοντικό του ρόλο τις ημέρες που ακολουθούν τις εκλογές (...) Η στρατηγική του: παιχνίδι με τον χρόνο. Δεν υπάρχουν κρατιδιακές εκλογές ως τον Απρίλιο του 2027 και ο Μερτς ελπίζει σε καλύτερα πρωτοσέλιδα από τις επιχειρήσεις, εν μέρει επειδή οι επενδύσεις που χρηματοδοτούνται από το ειδικό ταμείο αρχίζουν να αποδίδουν», σχολίασε το πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD.

Το περιοδικό Der Spiegel έθεσε ευθέως θέμα πολιτικής επιβίωσης του καγκελάριου, γράφοντας ότι «Ασφαλώς και τίθεται ζήτημα καγκελάριου», ενώ επισήμανε ότι ο κύκλος των τριών κρατιδιακών εκλογικών αναμετρήσεων του καλοκαιριού έχει πλέον ολοκληρωθεί.

«Ο καγκελάριος Μερτς και ο συνασπισμός του έχουν τώρα την ευκαιρία να μεταρρυθμίσουν τη Γερμανία. Θα μπορούσαν να κάνουν τη χώρα ανθεκτική στις κρίσεις. Η πολιτική ηγεσία θα πρέπει να πάρει μια ανάσα και να επικεντρωθεί στην πραγματική δουλειά: την καλή διακυβέρνηση», ανέφερε το περιοδικό.

Παράλληλα, πρόσθεσε ότι «εάν υπάρχουν δυνάμεις εντός CDU που θέλουν να αντικαταστήσουν τον Φρίντριχ Μερτς, δύσκολα μπορεί κανείς να τους κατηγορήσει, αλλά θα πρέπει να βγουν αμέσως από την κρυψώνα τους και να τον αντικαταστήσουν ή να παραμείνουν εντελώς σιωπηλοί». Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ένα παρατεταμένο αδιέξοδο γύρω από την καγκελαρία και μια σταδιακή πολιτική φθορά του Μερτς κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου θα ήταν ταπεινωτική τόσο για τη χώρα όσο και για την κυβέρνηση.

«Ο μεγαλύτερος αντίπαλος είναι η γερμανική ακινησία»

Η Handelsblatt έθεσε το ερώτημα «Ο Μερτς αγοράζει χρόνο - αλλά για ποιον λόγο ακριβώς;», με τον αρθρογράφο της να σημειώνει: «Οι άνθρωποι θέλουν να λειτουργήσει ξανά σωστά το κράτος και να βελτιωθεί η ζωή τους. Δεν θέλουν να αλλάξουν πολλά. Αυτό προσδιορίζει τον πραγματικό ηττημένο της βραδιάς: τον Φρίντριχ Μερτς. Ο δύο ψηφοφορίες ήταν επίσης μια αναμέτρηση με τις πολιτικές του και πιθανώς με αυτόν ως καγκελάριο. Οι μεγαλύτεροι αντίπαλοί του δεν είναι ούτε οι πρωθυπουργοί των κρατιδίων του CDU, ούτε η AfD. Ο μεγαλύτερος αντίπαλός του είναι η γερμανική ακινησία».

Η Welt έκανε λόγο για τον «θάνατο του αστικού κέντρου», εκτιμώντας ότι η επικράτηση της Αριστεράς στο Βερολίνο αποτελεί για την αστική κοινωνία ακόμη σοβαρότερο πρόβλημα από την άνοδο της AfD. Κατά την εφημερίδα, το έδαφος για αυτή την εξέλιξη είχε προετοιμαστεί από τα ίδια τα κόμματα του πολιτικού κέντρου.

Αναφερόμενος στον καγκελάριο, αρθρογράφος της εφημερίδας παρατήρησε ότι «οι φυγόκεντρες δυνάμεις ενισχύονται». Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε στις επιδόσεις του CDU στους νέους ψηφοφόρους του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, όπου το κόμμα περιορίστηκε μόλις στο 2% στις ηλικίες 16-24 ετών και στο 3% μεταξύ των ψηφοφόρων 25-34 ετών.

Η Süddeutsche Zeitung εκτίμησε ότι «Η ετυμηγορία του εκλογικού σώματος είναι πλέον σκληρή για όσους δεν προσφέρουν είτε εξαιρετική προσωπικότητα, είτε συναρπαστικό μήνυμα», περιγράφοντας το CDU ως «τόσο διασκεδαστικό όσο το ξερό ψωμί και τόσο ζωντανό όσο το νεκρό ψάρι».

Στο ίδιο σχόλιο σημειώνεται ότι το CDU, «σκιά του εαυτού του, κατέρρευσε απόψε και κάηκε στο όριο του 5%. Πρόκειται για ταπείνωση που όμοιά της δεν έχει ξαναζήσει αυτός ο πυλώνας του κράτους».

Σενάρια αποχώρησης από την ηγεσία του CDU

Η Tagesspiegel επικεντρώθηκε στην «απώλεια εμπιστοσύνης στους βασικούς παράγοντες της ομοσπονδιακής πολιτικής» και στην «ενίσχυση των άκρων και στις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος».

Για το πολιτικό μέλλον του Μερτς, η εφημερίδα σημείωσε: «Το κόμμα του θα χρειαστεί επομένως μια διέξοδο για την απογοήτευσή του. Αυτό θα τον ωθήσει σε ταχύτερες και πιο αποφασιστικές μεταρρυθμίσεις, ενώ μπορεί σύντομα να αναγκαστεί να παραιτηθεί από την προεδρία του CDU, κίνηση που θα του έδινε την ευκαιρία να κατευνάσει τους επικριτές του και να επικεντρωθεί αποκλειστικά στην καγκελαρία. Αν θέλει ακόμα να την κάνει επιτυχημένη, θα πρέπει να υιοθετήσει πιο αδιάλλακτη στάση απέναντι στον εταίρο του στον συνασπισμό. Αυτό είναι επικίνδυνο. Αλλά δεν έχει πολλά να χάσει».

Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Bild, τονίζοντας ότι, από τη στιγμή που το CDU υποχώρησε κάτω από το 5% στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, «δεν υπάρχουν εγγυήσεις». Η εφημερίδα προειδοποίησε ακόμη και για το ενδεχόμενο μιας «εξέγερσης της βάσης» του κόμματος εναντίον του Φρίντριχ Μερτς.

Η επόμενη ημέρα στο Μεκλεμβούργο

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, παρά τη δεύτερη θέση πίσω από την AfD, η Μανουέλα Σβέζιγκ του SPD εκτιμάται ότι θα παραμείνει πρωθυπουργός, σχηματίζοντας πιθανότατα κυβέρνηση συνεργασίας με την Αριστερά και τους Πράσινους.

Σε όλη τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, η Σβέζιγκ εξέφραζε ανοιχτά τη δυσαρέσκειά της για τον καγκελάριο και διαφοροποιούνταν ιδιαίτερα από την πολιτική του στο συνταξιοδοτικό. Η στάση της την έφερε ακόμη και σε αντιπαράθεση με τον αρχηγό του SPD και υπουργό Οικονομικών Λαρς Κλινγκμπάιλ.

Η πολιτική της επιβίωση, παρά την ισχυρή πίεση από την AfD, την αναδεικνύει πλέον πιθανότατα στην ισχυρότερη προσωπικότητα εντός του SPD.

Η αμηχανία του Κλινγκμπάιλ έγινε εμφανής όταν η πρωθυπουργός απέδωσε μέρος των απωλειών της στη στήριξη της Ουκρανίας και στη διακοπή της ενεργειακής τροφοδοσίας από τη Ρωσία, παρότι πρόκειται για επιλογές τις οποίες υποστηρίζει και το ίδιο της το κόμμα.

Η Αριστερά θριαμβεύει στο Βερολίνο

Στο Βερολίνο, το πολιτικό σκηνικό διαμορφώνεται εντελώς διαφορετικά. Η Ελίφ Εράλπ αναμένεται να γίνει η πρώτη κυβερνήτης-δήμαρχος τουρκικής καταγωγής στη γερμανική πρωτεύουσα, όπου κατοικεί η μεγαλύτερη τουρκική κοινότητα εκτός Τουρκίας. Εκτός απροόπτου, θα ηγηθεί κυβέρνησης συνεργασίας με το SPD και τους Πράσινους.

Ωστόσο, οι θέσεις της υπέρ της κοινωνικοποίησης κατοικιών, της αποδυνάμωσης της αστυνομίας, αλλά και οι υποψίες περί αντισημιτισμού που βαρύνουν το κόμμα της, ενδέχεται να δυσκολέψουν τις διαπραγματεύσεις, κυρίως με τους Σοσιαλδημοκράτες.

Το πρώτο περιστατικό που προκάλεσε αντιδράσεις καταγράφηκε ήδη το βράδυ της εκλογικής νίκης της πολιτικού, την οποία πολλοί αποκαλούν «Μαμντάνι του Βερολίνου».

Η Αριστερά έχει κάθε λόγο να πανηγυρίζει για την εκλογική της επίδοση στο Βερολίνο, ιδιαίτερα επειδή αναδείχθηκε κυρίαρχη δύναμη στους νεότερους ψηφοφόρους. Στις ηλικίες 16-24 ετών συγκέντρωσε το 43% των ψήφων, ενώ μεταξύ των ψηφοφόρων 25-34 ετών έφθασε στο εντυπωσιακό 49%.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ