ΑρχικήΕιδήσειςΒοιωτία Αρχιμ. Νικόδημος Κάστιζας: Νηστεία των Χριστουγέννων

 Αρχιμ. Νικόδημος Κάστιζας: Νηστεία των Χριστουγέννων

Αρχιμ. Νικόδημος Κάστιζας: Νηστεία των Χριστουγέννων

Τετάρτη, 18 Νοεμβρίου 2026

Γιώργος Πέππας

Η νηστεία των Χριστουγέννων περιλαμβάνει και αυτή σαράντα μέρες νηστείας χωρίς όμως να έχει την αυστηρότητα της Μεγάλης Σαρακοστής. Μέχρι τον 4ο αιώνα η Εκκλησία μας συνεόρταζε τα Χριστούγεννα και τα Θεοφάνεια μαζί στις 6 Ιανουαρίου και την εορτή την ονόμαζε Επιφάνεια. Τον 4ο αιώνα αρχίζουν οι εορτές να ξεχωρίζουν. Από τους πρώτους Πατέρες που κάνουν σαφή αναφορά στην Εορτή των Χριστουγέννων είναι ο Ιερός Χρυσόστομος που την ονομάζει μάλιστα «μητρόπολη πασών των εορτών».

Με τη διαίρεση της ενιαίας εορτής έχουμε και την καθιέρωση τριών Μεγάλων Εορτών: 25 Δεκεμβρίου τα Χριστούγεννα, 1η Ιανουαρίου την Περιτομή και 6 Ιανουαρίου τη Βάπτιση. Με αυτόν τον τρόπο καθιερώθηκε το Ιερό Δωδεκαήμερο όπως ονομάζεται από την Εκκλησία και τον λαό. Η νηστεία, η οποία καθιερώθηκε θέλει να ετοιμάσει καλύτερα τους Χριστιανούς για την υποδοχή της Γεννήσεως του Σωτήρος. Οι ανατολικοί συγγραφείς που αναφέρονται σε αυτή τη νηστεία είναι ο Αναστάσιος Σιναΐτης, ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Νικηφόρος ο Ομολογητής, ο Αγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης και ο Πατριάρχης Αντιοχείας Θεόδωρος Βαλσάμων. Συγκεκριμένα ο Πατριάρχης Αντιοχείας Θεόδωρος Βαλσάμων γράφει ότι τον 12ο αιώνα, δηλαδή στην εποχή του, η νηστεία ήταν επταήμερη. Επηρεασμένοι όμως από την Μεγάλη Τεσσαρακοστή, η νηστεία έφτασε τις σαράντα μέρες. Κατά την παράδοση, μέχρι τις 21 Νοεμβρίου δεν τρώμε ψάρι, από εκείνη την ημέρα και μετά επιτρέπεται η κατάλυση ιχθύος, εκτός από Τετάρτες και Παρασκευές, μέχρι τις 17 Δεκεμβρίου.

Βέβαια θα πρέπει να τονίσουμε ότι η υλική νηστεία, δηλαδή της τροφής, «επιβάλλεται» στους απολύτως υγιείς όχι σε ασθενείς, όχι σε οικογένειες πολυμελείς με παιδιά που οικονομικά δε θα μπορούν να ανταπεξέλθουν για τόσες πολλές ημέρες και θα δυσανασχετήσουν, και φυσικά όχι σε ηλικιωμένους και ευπαθείς συνανθρώπους μας. Γι' αυτό και η Εκκλησία έχει τον Πνευματικό για να μας συμβουλεύει πώς θα τηρούμε τη νηστεία. Βέβαια αυτή την περίοδο αλλά και όλον τον χρόνο της ζωής μας πρέπει να προσπαθούμε αυστηρά να νηστεύουμε τις αμαρτίες του ψέματος, της συκοφαντίας, της διαστρέβλωσης της αλήθειας, της συμμετοχής μας σε προσβλητικές για την ψυχή μας καταστάσεις και γενικότερα σε ό,τι γνωρίζουμε πολύ καλά ότι όταν το πράττουμε στεναχωρεί τον Θεό και τον συνάνθρωπό μας. Και όπως λέει ο λαός: τι αξία έχει να μην τρώω κρέας σαράντα μέρες, αλλά με τη γλώσσα μου να φάω τον κρεοπώλη.

Υστερόγραφο και μια θερμή παράκληση προς όλους: η ευχή των ημερών να είναι Καλά Χριστούγεννα και όχι Καλές γιορτές.