Οι εικόνες από τον ξεσηκωμό της νεολαίας στη Γαλλία δεν έπρεπε να μας αιφνιδιάζουν. Και δεν είναι μόνο η Γαλλία. Δεν νομίζω πως είναι δύσκολο εμείς οι μεγαλύτεροι να συμφωνήσουμε σε κάτι το αυτονόητο. Ότι δεν μπορεί να είναι αυτή η κοινωνία του μέλλοντος. Ότι αυτό που ζούμε σήμερα δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο. Ότι η νεολαία δεν είναι δυνατόν να αποδεχτεί ως μέλλον της έναν κόσμο με ανασφάλεια, ανισότητες, αδικία, διαφθορά, υποβάθμιση της ζωής και καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος.

Πόσες φορές δεν έχουμε πει μεταξύ μας: «Η νεολαία βρίσκεται σε αδράνεια. Δεν αντιδρά. Δεν ενδιαφέρεται. Δεν διεκδικεί». Να, λοιπόν, που αντιδρά. Φαίνεται πως η οργή σιγόκαιγε από καιρό, συσσωρευόταν κάτω από την επιφάνεια∙ και τώρα βρήκε τρόπο να εκφραστεί. Και το πρώτο, που οφείλουμε να κάνουμε εμείς οι μεγαλύτεροι, είναι να σταματήσουμε να αναρωτιόμαστε γιατί ξεσηκώνονται∙ και να αναρωτηθούμε γιατί άργησαν τόσο.

Γιατί έχουν χίλιους λόγους να είναι οργισμένοι. Παραλαμβάνουν έναν κόσμο που δεν δημιούργησαν οι ίδιοι, αλλά καλούνται να ζήσουν μέσα του και να πληρώσουν το κόστος των επιλογών προηγούμενων γενεών. Μια κοινωνία, όπου η εργασία δεν εξασφαλίζει πάντα αξιοπρεπή ζωή, η κατοικία γίνεται απλησίαστη, οι δημόσιοι θεσμοί δοκιμάζονται και η πολιτική μοιάζει περισσότερο με μηχανισμό διαχείρισης συμφερόντων, παρά με εργαλείο κοινωνικής αλλαγής.

Ας μην τους ζητήσουμε, λοιπόν, να συμβιβαστούν με όσα εμείς συνηθίσαμε ή ανεχτήκαμε. Πιστεύω βέβαια ‘ότι και οι ίδιοι δεν συμφωνούν με την ακραία βία από περιθωριακές ομάδες, «μπλοκ» ή προβοκάτορες, που στρώνουν το δρόμο στη Λεπέν και συκοφαντούν την γνήσια ειρηνική εξέγερση των μαθητών και των φοιτητών.

Το μεγάλο ερώτημα όμως είναι: ποια είναι η πρόταση; Πώς η οργή θα γίνει δημιουργική δύναμη και η διαμαρτυρία σχέδιο αλλαγής; Ποιο μοντέλο εξουσίας μπορεί να δώσει ουσιαστική φωνή στους πολίτες, να περιορίσει τη συγκέντρωση πλούτου και δύναμης, να εξασφαλίσει κοινωνική δικαιοσύνη και να βάλει όρια στην καταστροφή της φύσης; Πώς θα περάσουμε, από την απόρριψη του σημερινού συστήματος, στη δημιουργία μιας διαφορετικής κοινωνίας;

Η απάντηση δεν νομίζω -και δεν μπορεί- να βρίσκεται σε κάποιον νέο σωτήρα ή σε μια ακόμη εναλλαγή προσώπων στην εξουσία. Ίσως βρίσκεται στη συμμετοχή, στη δημοκρατία από τα κάτω, στη συλλογική ευθύνη, στην αποκέντρωση της δύναμης και στην ενεργοποίηση των ίδιων των πολιτών.

Και εδώ έχουμε όλοι ευθύνη. Οι μεγαλύτεροι, να σταθούμε δίπλα στη νεολαία χωρίς να επιχειρήσουμε να την καθοδηγήσουμε στα δικά μας καλούπια. Και οι νέοι, να μετατρέψουν την αγανάκτηση σε συλλογική διεκδίκηση και δημιουργία.

Το ζητούμενο δεν είναι μόνο να αλλάξουν αυτοί που κυβερνούν. Είναι να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο ασκείται η εξουσία και οργανώνεται η κοινωνία. Αν δεν αλλάξει κάτι ουσιαστικό, τότε το μέλλον θα συνεχίσει να μοιάζει με ένα παρόν, αυτό το παρόν που όλο και περισσότεροι αρνούνται να αποδεχτούν.